Vì sao lá trà chuyển động về phía giữa tách?

Khuấy nước trong một cái tách, nước sẽ di chuyển ra rìa phía ngoài giáp ranh với tách. Thỉnh thoảng, khi bạn khuấy đủ mạnh, nước sẽ bắt đầu “leo lên” thành tách, vì nước tập trung tại rìa phía ngoài. Bây giờ lấy một tách trà có vài lá trà bên trong và dùng muỗng để khuấy. Các lá trà tập trung ở giữa tách, chứng tỏ các lá trà thật sự kì diệu.

Cách lí giải của Einstein

Cách lí giải của Einstein

Hoặc có thể là không. Có lẽ có cái gì đó khác đang diễn ra, và Albert Einstein chính là người chỉ ra điều đó. Einstein xác định rằng, ngay chỗ chất lỏng tiếp giáp thủy tinh, có một lực kéo theo nhỏ thôi tác dụng lên dòng nước trà. Nước trà ngay mặt thành của tách, và quan trọng hơn, cùng với nước dưới đáy, sẽ chuyển động chậm hơn phần còn lại của chất lỏng trong tách. Đây là điều quan trọng, vì toàn bộ nước ép lên mặt thành của tách cũng gây ra một gradient áp suất, càng tiến về phía ngoài của tách thì áp suất cao hơn. Nước chuyển động chậm bị thế chỗ. Khi nước đi tới mặt thành của tách, nó di chuyển xuống dưới, và khi nó gặp đáy tách, và nước chuyển động tương đối chậm ở đó, nó bị ép chảy vào trong. Một khi nó đi tới giữa tách nó bị ép lên trên, và chu trình tiếp tục thành một loại vòng cuộn không nhìn thấy bên trong tách trà đang khuấy. Những dấu hiệu duy nhất nhìn thấy được chính là các lá trà. Chúng quá nặng để bị nâng lên bởi dòng chất lỏng hướng lên ở giữa tách, nhưng chúng thật sự bị cuốn vào vòng cuộn đó. Vì thế, chúng tụ tập về phía giữa tách, bất chấp lực li tâm. Vâng, cảm ơn bác Einstein!

Vagn Walfrid Ekman

Vagn Walfrid Ekman (1874 – 1954)

Hoặc có lẽ, nhờ Ekman. Bạn có biết lớp chất lỏng ngay chỗ mặt thành của tách tiếp giáp với nước trà đang khuấy không? Một số người gọi nó là lớp biên, nhưng một số người gọi nó là lớp Ekman. Vagn Walfrid Ekman là một nhà hải dương học từng tự hỏi tại sao các tảng băng trôi di chuyển không theo hướng gió thịnh hành, mà nghiêng với nó một góc nhất định. Cái ông tìm thấy là các tảng băng trôi có chút giống với các lá trà. Chúng chịu tác dụng của những lực mạnh hơn nhiều so với lực khuấy của chiếc muỗng be bé của những người thích uống trà – cụ thể là lực Coriolis, các dòng hải lưu, và gió – nhưng chúng vẫn có lớp nước lạ chảy chậm do ma sát. Vật lí học lớp Ekman giúp chúng ta chế tạo dụng cụ đo dòng chảy, và tìm hiểu các vật trôi giạt như thế nào trong đại dương, và có thể mang lại những xoáy nước kịch liệt nhưng hiếm thấy trong đại dương gọi là xoáy Ekman. Và chúng giúp chúng ta tìm hiểu các lá trà trong tách.

Vậy thì ai đáng được tôn vinh trong câu chuyện lá trà của chúng ta? Einstein trình bày chuyển động lá trà vào năm 1926 (và để lí giải chuyển động đó có thể làm thay đổi dòng chảy sông suối như thế nào), còn Ekman khám phá ra lớp Ekman và các tác động của nó lên chuyển động của lá trà và bất kì vật nào tương tự vào năm 1902. Ekman khám phá ra khuôn mẫu chung của chuyển động đó. Cho nên có lẽ Einstein là người khẳng định lí thuyết đặc biệt của các lá trà, còn Ekman là tác giả của lí thuyết tổng quát của các lá trà chăng?

Nguồn: io9.com

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 26)
16/04/2019
Chưng cất không khí lỏng Phương pháp điều chế các phần khác nhau của không khí được gọi là chưng cất phân đoạn. Mỗi
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 25)
16/04/2019
Sự điện phân Thập niên gặt hái được nhiều thành tựu hơn hết thảy đối với các khám phá nguyên tố là 1800-10, khi các
3 câu hỏi lớn mà hình ảnh lỗ đen không trả lời được
13/04/2019
Một mạng lưới gồm các kính thiên văn vô tuyến trên khắp thế giới đã tạo ra được hình ảnh cận cảnh đầu tiên của cái
9 sự thật về lỗ đen có thể bạn chưa biết
12/04/2019
Thử hỏi trong vũ trụ còn thứ gì kì lạ hơn các lỗ đen? Những con quái vật hấp dẫn, lạ lùng này không những làm bẻ cong
Loại vật chất mới tồn tại đồng thời ở thể rắn và thể lỏng
12/04/2019
Một loại vật chất mới có thể vừa ở thể rắn vừa ở thể lỏng. Trong trạng thái chuỗi-nóng chảy này, các lớp tan chảy
Hình ảnh trực tiếp đầu tiên của một lỗ đen
11/04/2019
Bằng chứng tận mắt đầu tiên của một lỗ đen và “cái bóng” của nó đã được công bố vào hôm 10 tháng Tư vừa qua bởi
Thiên văn vật lí cho người bận rộn – Neil DeGrasse Tyson (Phần 3)
10/04/2019
Chương 3 HÃY SÁNG LÊN NÀO Sau vụ nổ lớn, chương trình nghị sự chính của vũ trụ là dãn nở, làm loãng dần mật độ năng
Ảnh chụp đầu tiên của lỗ đen sẽ được công bố trong tuần này
10/04/2019
Bạn sẽ thấy gì nếu nhìn thẳng vào trái tim tăm tối của thiên hà của chúng ta? Chúng ta sắp trả lời được câu hỏi này.

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com