250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 63)

Cavendish cân Trái Đất

1798

Henry Cavendish (1731–1810)

Henry cavendish có lẽ là người vĩ đại nhất trong số các nhà khoa học thế kỉ mười tám, và là một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất mọi thời đại. Thế nhưng sự nhút nhát tột cùng của ông – một tính cách khiến rất nhiều công trình khoa học của ông vẫn nằm trong bí mật đến sau khi ông qua đời – khiến một số khám phá quan trọng nhất của ông gắn liền với tên tuổi của các nhà nghiên cứu sau này. Số lượng bản thảo đồ sộ đã được công khai sau khi Cavendish qua đời cho thấy đã tiến hành nghiên cứu sâu rộng theo nghĩa đen mọi nhánh khoa học vật chất thời ấy.

Nhà hóa học lỗi lạc người Anh này nhút nhát với phụ nữ đến mức ông giao tiếp với bà giúp việc thông qua các mảnh giấy ghi chép. Ông yêu cầu toàn bộ những người nữ giúp việc phải tránh để ông nhìn thấy. Nếu họ không thể tuân lệnh, ông tống cổ họ. Có lần ông nhìn thấy một nữ giúp việc, ông xấu hổ đến mức ông cho xây thêm một cầu thang thứ hai dành cho người giúp việc để ông có thể tránh họ.

Ở một trong những thí nghiệm ấn tượng nhất của ông, vào năm 70 tuổi, Cavendish đã “cân” thế giới! Để thực hiện kì công này, ông chẳng cần biến hình thành vị thần Hi Lạp Atlas, mà ông xác định tỉ trọng của Trái Đất bằng những cái cân vô cùng nhạy. Đặc biệt, ông dùng một cân xoắn gồm hai quả cầu bằng chì ở hai đầu của một cái cân treo lơ lửng. Các quả cầu di động này bị hút bởi một cặp quả cầu chì lớn hơn nằm yên. Để giảm các luồng không khí, ông đậy dụng cụ trong một thùng thủy tinh và quan sát chuyển động của các quả cầu từ ngoài xa, nhìn qua một kính viễn vọng. Cavendish đã tính ra lực hút giữa các quả cầu bằng cách quan sát chu kì dao động của cái cân, rồi ông tính tỉ trọng Trái Đất từ lực hút đó. Ông tìm thấy Trái Đất có tỉ trọng gấp 5,4 lần nước, một giá trị chỉ thấp hơn 1,3% so với giá trị được chấp nhận ngày nay. Cavendish là nhà khoa học đầu tiên có thể phát hiện lực hút hấp dẫn nhỏ xíu giữa các vật thể nhỏ. (Lực hút đó bằng 1/500.000.000 trọng lượng cơ thể.) Với việc giúp định lượng Định luật vạn vật hấp dẫn của Newton, có lẽ ông đã góp thêm bổ sung quan trọng nhất cho khoa học lực hấp dẫn kể từ Newton.

XEM THÊM. Các định luật Newton và chuyển động và lực hấp dẫn (1687), Phép đo gradient hấp dẫn của Eötvös, Thuyết tương đối rộng (1915).

Cân Trái đất

Cận cảnh một phần hình vẽ cân xoắn trích từ bài báo năm 1798 của Cavendish “Các thí nghiệm xác định tỉ trọng của Trái Đất”.

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí
Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


‘Hạt X17’ có khả năng mang lực thứ năm của tự nhiên
12/12/2019
Vũ trụ của chúng ta bị chi phối bởi bốn lực cơ bản. Ít nhất thì đó là cái các nhà vật lí lâu nay vẫn nghĩ. Tuy nhiên, nay
Thí nghiệm đơn giản giải thích sự cộng hưởng từ
12/12/2019
Các nhà vật lí tại Đại học California, Riverside, vừa thiết kế một thí nghiệm giải thích khái niệm cộng hưởng từ. Dự án
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 49)
11/12/2019
NỖI KINH HOÀNG TỘT CÙNG: KHÍ ĐỘC Thế bí ấy là vấn đề nghiêm trọng với cả hai phe; mỗi bên đều muốn tấn công nhưng
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 48)
11/12/2019
NHỮNG MÁY BAY CHIẾN ĐẤU ĐẦU TIÊN Chiếc máy bay có động cơ đầu tiên được anh Wright bay thử chỉ một thập niên trước khi
Có thể tích hợp và kiểm soát các trạng thái lượng tử vào các linh kiện điện tử thông thường
11/12/2019
Sau hàng thập kỉ thu nhỏ, các linh kiện điện tử tạo nên máy vi tính và các công nghệ hiện đại của chúng ta nay bắt đầu
Tìm hiểu màu sắc ở cấp nano
10/12/2019
Một số sinh vật biến màu linh hoạt nhất trong vương quốc động vật không có màu sắc nổi bật của chúng từ sắc tố. Thay
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 68)
09/12/2019
Thuyết nguyên tử 1808 John Dalton (1766-1844) John Dalton có được sự thành công trong sự nghiệp bất chấp một số khó khăn: Ông
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 67)
09/12/2019
Phân tích Fourier 1807 Jean Baptiste Joseph Fourier (1768-1830)   “Có một phép tính vật lí toán gặp đi gặp lại nhiều nhất

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com