250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 63)

Cavendish cân Trái Đất

1798

Henry Cavendish (1731–1810)

Henry cavendish có lẽ là người vĩ đại nhất trong số các nhà khoa học thế kỉ mười tám, và là một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất mọi thời đại. Thế nhưng sự nhút nhát tột cùng của ông – một tính cách khiến rất nhiều công trình khoa học của ông vẫn nằm trong bí mật đến sau khi ông qua đời – khiến một số khám phá quan trọng nhất của ông gắn liền với tên tuổi của các nhà nghiên cứu sau này. Số lượng bản thảo đồ sộ đã được công khai sau khi Cavendish qua đời cho thấy đã tiến hành nghiên cứu sâu rộng theo nghĩa đen mọi nhánh khoa học vật chất thời ấy.

Nhà hóa học lỗi lạc người Anh này nhút nhát với phụ nữ đến mức ông giao tiếp với bà giúp việc thông qua các mảnh giấy ghi chép. Ông yêu cầu toàn bộ những người nữ giúp việc phải tránh để ông nhìn thấy. Nếu họ không thể tuân lệnh, ông tống cổ họ. Có lần ông nhìn thấy một nữ giúp việc, ông xấu hổ đến mức ông cho xây thêm một cầu thang thứ hai dành cho người giúp việc để ông có thể tránh họ.

Ở một trong những thí nghiệm ấn tượng nhất của ông, vào năm 70 tuổi, Cavendish đã “cân” thế giới! Để thực hiện kì công này, ông chẳng cần biến hình thành vị thần Hi Lạp Atlas, mà ông xác định tỉ trọng của Trái Đất bằng những cái cân vô cùng nhạy. Đặc biệt, ông dùng một cân xoắn gồm hai quả cầu bằng chì ở hai đầu của một cái cân treo lơ lửng. Các quả cầu di động này bị hút bởi một cặp quả cầu chì lớn hơn nằm yên. Để giảm các luồng không khí, ông đậy dụng cụ trong một thùng thủy tinh và quan sát chuyển động của các quả cầu từ ngoài xa, nhìn qua một kính viễn vọng. Cavendish đã tính ra lực hút giữa các quả cầu bằng cách quan sát chu kì dao động của cái cân, rồi ông tính tỉ trọng Trái Đất từ lực hút đó. Ông tìm thấy Trái Đất có tỉ trọng gấp 5,4 lần nước, một giá trị chỉ thấp hơn 1,3% so với giá trị được chấp nhận ngày nay. Cavendish là nhà khoa học đầu tiên có thể phát hiện lực hút hấp dẫn nhỏ xíu giữa các vật thể nhỏ. (Lực hút đó bằng 1/500.000.000 trọng lượng cơ thể.) Với việc giúp định lượng Định luật vạn vật hấp dẫn của Newton, có lẽ ông đã góp thêm bổ sung quan trọng nhất cho khoa học lực hấp dẫn kể từ Newton.

XEM THÊM. Các định luật Newton và chuyển động và lực hấp dẫn (1687), Phép đo gradient hấp dẫn của Eötvös, Thuyết tương đối rộng (1915).

Cân Trái đất

Cận cảnh một phần hình vẽ cân xoắn trích từ bài báo năm 1798 của Cavendish “Các thí nghiệm xác định tỉ trọng của Trái Đất”.

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí
Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 92)
05/07/2020
Hiệu ứng Doppler 1842 Christian Andreas Doppler (1803–1853), Christophorus Henricus Diedericus Buys Ballot (1817–1890) “Khi viên sĩ quan cảnh
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 91)
05/07/2020
Quang học sợi 1841 Jean-Daniel Colladon (1802–1893), Charles Kuen Kao (sinh 1933), George Alfred Hockham (sinh 1938)   Khoa học về sợi
Thời gian có thật sự trôi không?
28/06/2020
Các định luật vật lí hàm ý rằng sự trôi qua của thời gian là một ảo giác. Để né tránh kết luận này, chúng ta phải suy
Chuyện kể của một hạt muon
19/06/2020
Khám phá muon từng khiến các nhà vật lí bối rối. Ngày nay, các thí nghiệm quốc tế sử dụng hạt vốn từng khó hiểu này để
Vì sao lực hấp dẫn khác với những lực còn lại?
17/06/2020
Chúng tôi hỏi bốn nhà vật lí tại sao lực hấp dẫn lạc lõng trong số các lực của tự nhiên. Và chúng tôi nhận được bốn
Cấp độ trong vật lí học
13/06/2020
Không giống triết học, logic học, hay toán học thuần túy, vật lí là một khoa học vừa mang tính kinh nghiệm vừa mang tính định
Tương lai của tâm trí - Michio Kaku (Phần cuối)
13/06/2020
TRIẾT HỌC VÀ KHOA HỌC THẦN KINH Cuộc tranh luận giữa Nguyên lý Copernican và Nguyên lý Nhân loại cũng tạo ra tiếng vang trong khoa
Các nghịch lí Zeno
09/06/2020
ACHILLES VÀ CON RÙA “Mọi chuyển động đều là ảo giác.” Xếp thứ nhất trong chín nghịch lí của chúng ta có từ hai thiên

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com