250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 63)

Cavendish cân Trái Đất

1798

Henry Cavendish (1731–1810)

Henry cavendish có lẽ là người vĩ đại nhất trong số các nhà khoa học thế kỉ mười tám, và là một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất mọi thời đại. Thế nhưng sự nhút nhát tột cùng của ông – một tính cách khiến rất nhiều công trình khoa học của ông vẫn nằm trong bí mật đến sau khi ông qua đời – khiến một số khám phá quan trọng nhất của ông gắn liền với tên tuổi của các nhà nghiên cứu sau này. Số lượng bản thảo đồ sộ đã được công khai sau khi Cavendish qua đời cho thấy đã tiến hành nghiên cứu sâu rộng theo nghĩa đen mọi nhánh khoa học vật chất thời ấy.

Nhà hóa học lỗi lạc người Anh này nhút nhát với phụ nữ đến mức ông giao tiếp với bà giúp việc thông qua các mảnh giấy ghi chép. Ông yêu cầu toàn bộ những người nữ giúp việc phải tránh để ông nhìn thấy. Nếu họ không thể tuân lệnh, ông tống cổ họ. Có lần ông nhìn thấy một nữ giúp việc, ông xấu hổ đến mức ông cho xây thêm một cầu thang thứ hai dành cho người giúp việc để ông có thể tránh họ.

Ở một trong những thí nghiệm ấn tượng nhất của ông, vào năm 70 tuổi, Cavendish đã “cân” thế giới! Để thực hiện kì công này, ông chẳng cần biến hình thành vị thần Hi Lạp Atlas, mà ông xác định tỉ trọng của Trái Đất bằng những cái cân vô cùng nhạy. Đặc biệt, ông dùng một cân xoắn gồm hai quả cầu bằng chì ở hai đầu của một cái cân treo lơ lửng. Các quả cầu di động này bị hút bởi một cặp quả cầu chì lớn hơn nằm yên. Để giảm các luồng không khí, ông đậy dụng cụ trong một thùng thủy tinh và quan sát chuyển động của các quả cầu từ ngoài xa, nhìn qua một kính viễn vọng. Cavendish đã tính ra lực hút giữa các quả cầu bằng cách quan sát chu kì dao động của cái cân, rồi ông tính tỉ trọng Trái Đất từ lực hút đó. Ông tìm thấy Trái Đất có tỉ trọng gấp 5,4 lần nước, một giá trị chỉ thấp hơn 1,3% so với giá trị được chấp nhận ngày nay. Cavendish là nhà khoa học đầu tiên có thể phát hiện lực hút hấp dẫn nhỏ xíu giữa các vật thể nhỏ. (Lực hút đó bằng 1/500.000.000 trọng lượng cơ thể.) Với việc giúp định lượng Định luật vạn vật hấp dẫn của Newton, có lẽ ông đã góp thêm bổ sung quan trọng nhất cho khoa học lực hấp dẫn kể từ Newton.

XEM THÊM. Các định luật Newton và chuyển động và lực hấp dẫn (1687), Phép đo gradient hấp dẫn của Eötvös, Thuyết tương đối rộng (1915).

Cân Trái đất

Cận cảnh một phần hình vẽ cân xoắn trích từ bài báo năm 1798 của Cavendish “Các thí nghiệm xác định tỉ trọng của Trái Đất”.

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí
Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



Bài viết chuyên đề

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com