250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 34)

Sự phát quang do ma sát

1620

Francis Bacon (1561–1626)

Hãy tưởng tượng bạn đi đang cùng các pháp sư Ute Da đỏ ngày xưa ở miền Trung Tây nước Mĩ, săn tìm các tinh thể thạch anh. Sau khi thu gom thạch anh và cho chúng vào các trống lắc lễ hội làm bằng da trâu trong mờ, bạn chờ đợi các nghi thức về đêm để bắt đầu triệu hồi linh hồn của người chết. Khi trời tối, bạn lắc trống và chúng bắt đầu lóe lên những chớp sáng khi các tinh thể va chạm với nhau. Khi tham gia lễ hội này, bạn đang trải nghiệm một trong những ứng dụng xưa nhất được biết của sự phát quang do ma sát, một quá trình vật lí qua đó ánh sáng được phát ra khi các vật liệu bị nén, bị cọ xát, và bị xé toạc ra – vì các điện tích bị tách ra rồi kết hợp trở lại. Sự phóng điện thu được làm ion hóa không khí lân cận, gây ra các chớp sáng.

Vào năm 1620, học giả người Anh Francis Bacon xuất bản tư liệu được biết đầu tiên về các hiện tượng trên, trong đó ông đề cập rằng đường (sugar) sẽ lóe sáng khi “bị vỡ hoặc bị xới” trong bóng tối. Ngày nay, bạn dễ dàng thí nghiệm với sự phát quang do ma sát ngay trong nhà của mình bằng cách nghiền vỡ các tinh thể đường hoặc nhai kẹo Wint-O-Green Life Savers trong phòng tối. Dầu lộc đề (methyl salicylate) trong kẹo hấp thụ ánh sáng tử ngoại do đường bị nén phát ra và phát xạ trở lại với ánh sáng màu xanh.

Phổ ánh sáng tạo ra bởi sự phát quang do ma sát của đường giống với phổ ánh sáng của tia sét. Trong cả hai trường hợp, năng lượng điện kích thích các phân tử nitrogen trong không khí. Phần lớn ánh sáng do nitrogen trong không khí phát ra thuộc vùng tử ngoại nên mắt người không thể nhìn thấy, và chỉ một phần nhỏ được phát ra trong vùng nhìn thấy. Khi các tinh thể đường bị nén, xảy ra tự tích tụ các điện tích dương và âm, cuối cùng làm cho các electron nhảy qua vết nứt tinh thể và kích thích các electron trong các phân tử nitrogen.

Nếu bạn lột băng dính Scotland trong bóng tối, thì bạn cũng có thể nhìn thấy ánh sáng phát ra từ sự phát quang do ma sát. Thật thú vị, quá trình lột miếng băng dính như thế trong chân không có thể tạo ra tia X vừa đủ mạnh để tạo ra được một ảnh chụp tia X của ngón tay.

Hiện tượng phát quang do ma sát

Hiện tượng phát quang do ma sát được khám phá lần đầu tiên vào năm 1605 bởi Francis Bacon từ việc dùng con dao xới đường. Ở đây là ảnh chụp sự phát quang do ma sát của các tinh thể acid N-acetylanthranilic bị ép giữa hai bản trong suốt.

XEM THÊM. Huỳnh quang Stock (1852), Hiệu ứng Áp điện (1880), Tia X (1895), Sự phát quang do siêu âm (1934).

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí | Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


11 câu hỏi lớn về vật chất tối vẫn chưa được trả lời
18/08/2019
Vào thập niên 1930, một nhà thiên văn Thụy Sĩ tên là Fritz Zwicky để ý thấy các thiên hà trong một đám thiên hà ở xa đang quay
Tương lai của tâm trí - Michio Kaku (Phần 18)
18/08/2019
CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC Có mọi ước muốn trở thành sự thật là cái gì đó mà chỉ một điều thần tính mới có thể hoàn
Tương lai của tâm trí - Michio Kaku (Phần 17)
18/08/2019
ĐẠI DIỆN và THAY THẾ Trong phim "Surrogates", Bruce Willis đóng vai một điệp viên FBI đang điều tra những vụ giết người bí ẩn.
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 42)
16/08/2019
Định luật chất khí Boyle 1662 Robert Boyle (1627-1691) “Marge, sao thế em?” Homer Simpson hỏi khi để ý thấy cơn đau của bà vợ
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 41)
16/08/2019
Máy phát tĩnh điện Von Guericke 1660 Otto von Guericke (1602–1686), Robert Jemison Van de Graaff (1901–1967) Nhà sinh lí học thần kinh
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 54)
15/08/2019
Manganese Manganese là một kim loại cứng và giòn, chủ yếu dùng trong các hợp kim thép. Dù không có nhiều ưu điểm, nhưng nó là
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 53)
15/08/2019
Vanadium Là một nguyên tố nữa liên quan đến vùng Scandinavia, vanadium được đặt tên theo Vanadis – một trong chín tên gọi khác
Tương lai nhân loại - Michio Kaku (Phần 16)
14/08/2019
7. ROBOT TRONG KHÔNG GIAN Năm 2084, Arnold Schwarzenegger là một công nhân xây dựng bình thường đang gặp rắc rối với những giấc

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com