250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 6)

Đồng hồ mặt trời

3000 năm tCN


 

Đừng che giấu tài năng của bạn. Chúng luôn có công dụng gì đó. Một cái đồng hồ mặt trời trong bóng râm thì còn nghĩa lí gì chứ?

—Ben Franklin

Trong hàng thế kỉ, người ta đã tự hỏi về bản chất của thời gian. Nhiều triết lí Hi Lạp cổ đại nói về việc nhận thức khái niệm vĩnh hằng, và đề tài thời gian là trung tâm cho mọi tôn giáo và văn hóa trên thế giới. Angelus Silesius, một nhà thơ thần bí thế kỉ mười bảy, còn đề xuất rằng dòng chảy thời gian có thể bị làm dừng lại bởi sức mạnh tinh thần: “Thời gian là của riêng bạn; đồng hồ của nó chạy trong đầu bạn. Thời khắc bạn ngừng suy tư, thời gian tự nó mất đi.”

Một trong những dụng cụ đo thời gian xưa cũ nhất là đồng hồ mặt trời. Có lẽ con người xa xưa đã để ý rằng cái bóng của họ trên đất thật dài vào lúc sớm mai, rồi nó dần dần ngắn đi, và sau đó dài ra trở lại khi chiều về. Đồng hồ mặt trời sớm nhất được biết có niên đại từ khoảng 3300 năm tCN, và được tìm thấy trên một tảng đá khắc ở Gò Tri thức Vĩ đại (Knowth Great Mound) ở Ireland.

Một đồng hồ mặt trời nguyên thủy có thể được làm bằng một cái cọc thẳng đứng ở trên đất. Ở bán cầu bắc, cái bóng quay xung quanh cọc theo chiều kim đồng hồ, và vị trí của cái bóng có thể dùng để đánh dấu sự trôi qua của thời gian. Độ chuẩn xác của một dụng cụ thô sơ như thế sẽ được cải thiện nếu cái cọc nghiêng sao cho nó hướng về phía Thiên Cực Bắc, hay đại khái hướng về vị trí sao Bắc Cực. Với cải tiến này, cái bóng của cọc mốc sẽ không thay đổi theo mùa. Một hình thức phổ biến của đồng hồ mặt trời có một bảng chia nằm ngang, đôi khi được dùng làm vật trang trí trong vườn. Vì cái bóng không quay đều xung quanh bề mặt của đồng hồ mặt trời này, nên các vạch đánh dấu mỗi giờ không cách đều nhau. Đồng hồ mặt trời có thể không chuẩn xác vì nhiều lí do, ví dụ như tốc độ biến thiên của chuyển động quay của Trái Đất xung quanh Mặt Trời, việc sử dụng ánh sáng ban ngày đánh dấu thời gian, và thực tế giờ đồng hồ ngày nay thường được giữ đồng đều trong các múi giờ. Trước khi có đồng hồ đeo tay, đôi khi người ta mang một đồng hồ mặt trời gấp lại đựng trong túi, gắn với một la bàn từ nhỏ để ước lượng hướng bắc địa lí.

Một trong những dụng cụ đo thời gian xa xưa nhất là đồng hồ mặt trời

Con người luôn muốn biết về bản chất của thời gian. Một trong những dụng cụ đo thời gian xa xưa nhất là đồng hồ mặt trời.

XEM THÊM. Cơ cấu Antikythera (125 tCN), Đồng hồ Cát (1338), Đồng hồ Kỉ niệm (1841), Du hành Thời gian (1949), Đồng hồ Nguyên tử (1955).

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí | Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Chốt đáp số cho bài toán bán kính proton
20/09/2019
Vào năm 2010, các nhà vật lí ở Đức báo cáo rằng họ đã thực hiện được phép đo đặc biệt chính xác về kích cỡ proton,
Tranh cãi vẫn chưa dứt về chuyện tìm thấy sóng hấp dẫn
18/09/2019
Nhóm hợp tác giành giải Nobel LIGO vừa công bố một bài báo mô tả chi tiết hơn bao giờ hết về cách nhóm này phân tích các tín
Lần đầu tiên nghe được ‘tiếng khóc chào đời’ của một lỗ đen mới sinh
17/09/2019
Nếu thuyết tương đối rộng của Albert Einstein vẫn đúng, thì một lỗ đen ra đời từ sự va chạm chấn động vũ trụ của hai
Tìm hiểu nhanh vật lí hạt (Phần 7)
16/09/2019
Nhà nguyên tử luận đầu tiên Cuộc hành trình của chúng ta đã xuất phát từ đâu? Tôi cho rằng “vật lí hạt” đã khởi
Tìm hiểu nhanh vật lí hạt (Phần 6)
16/09/2019
Tìm kiếm mã code Richard Feynman vĩ đại (1918-88), người cùng nhận Giải Nobel Vật lí cho những đóng góp của ông cho triết học
Giải được bí ẩn nhiễm điện do cọ xát
15/09/2019
Đa số mọi người đều từng trải nghiệm cảm giác tóc dựng đứng sau khi cọ xát bong bóng lên đầu mình hay tia lửa xoẹt
Các nguyên tử tăng tốc đến 5000 km/s khi chúng rơi vào siêu lỗ đen
15/09/2019
Các quan sát về chất khí đang bị nuốt vào siêu lỗ đen tại tâm của các quasar đã làm sáng tỏ thêm về cách những vật thể
Phát hiện hơi nước trên một hành tinh đá ở xa
14/09/2019
Các nhà khoa học vừa phát hiện thấy hơi nước trong khí quyển của một hành tinh đá ở cách Trái Đất 110 năm ánh sáng. Tên

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com