250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 6)

Đồng hồ mặt trời

3000 năm tCN


 

Đừng che giấu tài năng của bạn. Chúng luôn có công dụng gì đó. Một cái đồng hồ mặt trời trong bóng râm thì còn nghĩa lí gì chứ?

—Ben Franklin

Trong hàng thế kỉ, người ta đã tự hỏi về bản chất của thời gian. Nhiều triết lí Hi Lạp cổ đại nói về việc nhận thức khái niệm vĩnh hằng, và đề tài thời gian là trung tâm cho mọi tôn giáo và văn hóa trên thế giới. Angelus Silesius, một nhà thơ thần bí thế kỉ mười bảy, còn đề xuất rằng dòng chảy thời gian có thể bị làm dừng lại bởi sức mạnh tinh thần: “Thời gian là của riêng bạn; đồng hồ của nó chạy trong đầu bạn. Thời khắc bạn ngừng suy tư, thời gian tự nó mất đi.”

Một trong những dụng cụ đo thời gian xưa cũ nhất là đồng hồ mặt trời. Có lẽ con người xa xưa đã để ý rằng cái bóng của họ trên đất thật dài vào lúc sớm mai, rồi nó dần dần ngắn đi, và sau đó dài ra trở lại khi chiều về. Đồng hồ mặt trời sớm nhất được biết có niên đại từ khoảng 3300 năm tCN, và được tìm thấy trên một tảng đá khắc ở Gò Tri thức Vĩ đại (Knowth Great Mound) ở Ireland.

Một đồng hồ mặt trời nguyên thủy có thể được làm bằng một cái cọc thẳng đứng ở trên đất. Ở bán cầu bắc, cái bóng quay xung quanh cọc theo chiều kim đồng hồ, và vị trí của cái bóng có thể dùng để đánh dấu sự trôi qua của thời gian. Độ chuẩn xác của một dụng cụ thô sơ như thế sẽ được cải thiện nếu cái cọc nghiêng sao cho nó hướng về phía Thiên Cực Bắc, hay đại khái hướng về vị trí sao Bắc Cực. Với cải tiến này, cái bóng của cọc mốc sẽ không thay đổi theo mùa. Một hình thức phổ biến của đồng hồ mặt trời có một bảng chia nằm ngang, đôi khi được dùng làm vật trang trí trong vườn. Vì cái bóng không quay đều xung quanh bề mặt của đồng hồ mặt trời này, nên các vạch đánh dấu mỗi giờ không cách đều nhau. Đồng hồ mặt trời có thể không chuẩn xác vì nhiều lí do, ví dụ như tốc độ biến thiên của chuyển động quay của Trái Đất xung quanh Mặt Trời, việc sử dụng ánh sáng ban ngày đánh dấu thời gian, và thực tế giờ đồng hồ ngày nay thường được giữ đồng đều trong các múi giờ. Trước khi có đồng hồ đeo tay, đôi khi người ta mang một đồng hồ mặt trời gấp lại đựng trong túi, gắn với một la bàn từ nhỏ để ước lượng hướng bắc địa lí.

Một trong những dụng cụ đo thời gian xa xưa nhất là đồng hồ mặt trời

Con người luôn muốn biết về bản chất của thời gian. Một trong những dụng cụ đo thời gian xa xưa nhất là đồng hồ mặt trời.

XEM THÊM. Cơ cấu Antikythera (125 tCN), Đồng hồ Cát (1338), Đồng hồ Kỉ niệm (1841), Du hành Thời gian (1949), Đồng hồ Nguyên tử (1955).

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí | Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Sai lệch 9 phần trăm
10/07/2019
Một sai lệch giữa các phép đo về hằng số Hubble khiến các nhà khoa học phát vấn liệu có điều gì đó không đúng trong hiểu
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 44)
10/07/2019
Chương 12 HÊ, NHÌN ĐI… NÓ BAY KÌA! Khí động lực học và những máy bay đầu tiên Không bao lâu sau khi những máy bay đầu tiên
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 43)
10/07/2019
SỰ THĂNG BẰNG CỦA VIÊN ĐẠN Như ta đã thấy ở phần trước, yếu tố chính làm thăng bằng một viên đạn là chuyển động
Rốt cuộc hydrogen kim loại đã được tạo ra hay chưa?
09/07/2019
Rất nhiều nhà vật lí trong các năm qua khẳng định rằng họ có thể biến hydrogen thành kim loại bằng cách nén nó cực mạnh,
Trái Đất tử ngoại nhìn từ một đài quan sát trên Mặt Trăng
09/07/2019
Hành tinh nào thế này? Trái Đất đấy. Bức ảnh màu giả này cho thấy Trái Đất trông như thế nào trong miền ánh sáng tử
Một trường hợp phản trực giác trong đó hai điện tích cùng dấu hút nhau
09/07/2019
Khi nói đến điện tích, luôn có một chân lí bất di bất dịch: điện tích trái dấu hút nhau, cùng dấu đẩy nhau. Nhưng trong
Xác định lại các giới hạn của độ chuẩn xác đo lường
09/07/2019
Trong hàng thế kỉ, con người đã và đang mở rộng kiến thức của mình về thế giới thông qua việc đo lường ngày càng chính
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 44)
09/07/2019
Boron Là á kim duy nhất trong một nhóm nếu không đã gồm toàn kim loại, boron là nguyên tố đứng đầu nhưng không tiêu biểu lắm

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com