Phát hiện lỗ đen ‘bình thường’ ở xa 12 triệu năm ánh sáng

Một đội khoa học quốc tế vừa phát hiện ra một lỗ đen “bình thường” trong thiên hà Centarus A ở xa 12 triệu năm ánh sáng. Đây là lần đầu tiên một lỗ đen bình thường được phát hiện thấy ở xa vùng phụ cận trực tiếp của Thiên hà của chúng ta. Nghiên cứu sinh Mark Burke sẽ trình bày khám phá trên tại Cuộc họp Thiên văn học Quốc gia ở Manchester, Anh quốc.

Mặc dù kì lạ nếu xét theo những tiêu chuẩn hàng ngày, nhưng các lỗ đen có mặt ở mọi nơi. Những lỗ đen khối lượng thấp nhất hình thành khi những ngôi sao rất lớn đi tới cuối đời của chúng, phóng thích phần lớn chất liệu của chúng vào trong không gian trong một vụ nổ sao siêu mới và để lại phía sau một cái lõi rắn chắc co lại thành một lỗ đen. Người ta cho rằng có hàng triệu lỗ đen khối lượng thấp như thế này phân bố khắp mọi thiên hà. Mặc dù đông đúc, nhưng chúng có thể khó phát hiện ra vì chúng không phát xạ ánh sáng nên chúng thường được nhìn thấy qua sự tác dụng của chúng lên những vật thể xung quanh chúng, chẳng hạn qua sự kéo theo chất liệu, làm chất liệu đó nóng lên và phát ra tia X. Nhưng dẫu vậy, phần lớn các lỗ đen vẫn chưa được phát hiện ra.

 

Mũi tên màu vàng chỉ rõ vị trí của lỗ đen có mặt trong Centaurus A.

Mũi tên màu vàng chỉ rõ vị trí của lỗ đen có mặt trong Centaurus A. Trong ảnh, màu đỏ thể hiện năng lượng thấp, màu xanh lục là năng lượng tủng bình, và màu xanh lam là ánh sáng năng lượng cao. Ảnh: NASA / Chandra

Trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu đã có một tiến bộ trong việc tìm kiếm những lỗ đen bình thường trong những hệ sao đôi, bằng cách tìm kiếm sự phát xạ tia X sinh ra khi chúng nuốt lấy chất liệu từ ngôi sao đồng hành của chúng. Cho đến nay, những vật thể này được phát hiện ra tương đối gần, hoặc Dải Ngân hà của chúng ta, hoặc những thiên hà láng giềng trong Nhóm Địa phương (đám thiên hà tương đối gần Dải Ngân hà, trong đó có thiên hà Andromeda).

Nghiên cứu sinh Burke làm việc dưới sự hướng dẫn của nhà thiên văn học Somak Raychaudhury tại trường Đại học Birmingham, và thuộc một đội nghiên cứu quốc tế đứng đầu là Ralph Kraft tại Trung tâm Thiên văn Vật lí Harvard-Smithsonian. Họ đã sử dụng Kính thiên văn tia X Chandra đang quay trên quỹ đạo để chụp sáu bức ảnh phơi sáng 100.000 giây của Centaurus A, phát hiện ra một vật thể có độ sáng tia X gấp 50.000 lần Mặt trời của chúng ta. Một tháng sau đó, nó bị mờ đi hơn 10 lần và sau đó mờ thêm 100 lần nữa, nên không còn phát hiện ra được nữa.

Hành trạng này là đặc trưng của một lỗ đen khối lượng thấp trong một hệ đôi trong những giai đoạn cuối của một vụ nổ bùng phát ra phía ngoài và tiêu biểu cho các lỗ đen trong Dải Ngân hà. Nó gợi ý rằng đội khoa học đã lần đầu tiên phát hiện ra một lỗ đen bình thường ở khoảng cách xa như vậy, lần đầu tiên mở ra cơ hội mô tả đặc trưng sự phân bố lỗ đen của những thiên hà khác.

Nhóm khoa học hiện đang lên kế hoạch khảo sát hơn 50 nguồn tia X sáng khác nằm bên trong Centaurus A, nhận dạng chúng dưới dạng lỗ đen hoặc những vật thể kì lạ khác, vì thu về ít nhất là một sự gợi ý của bản chất của 50 nguồn sáng nữa.

Tham khảo: “A Transient Sub-Eddington Black Hole X-ray Binary Candidate in the Dust Lanes of Centaurus A”, M. Burke et al, Astrophysical Journal. http://arxiv.org/abs/1202.3149

KaDick – thuvienvatly.com
Nguồn: Royal Astronomical Society (web)

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Giải đáp nhanh những câu hỏi lớn – Stephen Hawking (Phần 11)
09/11/2018
Đầu năm 1982, tôi có viết một bài báo đề xuất rằng những khác biệt này phát sinh từ những thăng giáng lượng tử trong
Giải đáp nhanh những câu hỏi lớn – Stephen Hawking (Phần 10)
09/11/2018
Thế nhưng nhiều nhà khoa học không hài lòng với việc vũ trụ có một khởi đầu, bởi dường như nó ẩn ý rằng vật lí học
Giải đáp nhanh những câu hỏi lớn – Stephen Hawking (Phần 9)
09/11/2018
Chương 2 Vũ trụ đã ra đời như thế nào? Hamlet từng nói, “Tôi có thể bị mắc kẹt trong một vỏ hạt, và tôi tự xem mình
Trí tuệ nhân tạo: 101 điều bạn nên biết từ hôm nay về tương lai của chúng ta (Phần 2)
07/11/2018
CHƯƠNG I GIỚI THIỆU TRÍ TUỆ NHÂN TẠO Hình 1.1. Các chủ đề trong Chương 1 Trong chương này, bạn sẽ tìm thấy một tổng
Trí tuệ nhân tạo: 101 điều bạn nên biết từ hôm nay về tương lai của chúng ta (Phần 1)
07/11/2018
GIỚI THIỆU  Bạn có biết trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence-AI) đang làm thay đổi thế giới của chúng ta nhanh hơn
Giải đáp nhanh những câu hỏi lớn – Stephen Hawking (Phần 8)
04/11/2018
Kinh nghiệm hằng ngày của chúng ta khiến chúng ta nghĩ rằng mọi chuyện xảy ra phải có nguyên nhân do cái gì đó xảy ra trước
Giải đáp nhanh những câu hỏi lớn – Stephen Hawking (Phần 7)
04/11/2018
Một lĩnh vực còn lại mà tôn giáo ngày nay có thể quả quyết đó là nguồn gốc của vũ trụ, nhưng thậm chí ở đây khoa học
Vì sao lực hấp dẫn khác với những lực kia? (Phần 3)
04/11/2018
Máy va chạm lỗ đen Tóm lại, lực hấp dẫn quá khác biệt với các anh em lực còn lại của nó nên người ta ngờ rằng nó

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com