Vén màn bí ẩn vũ trụ qua 10 vật thể (Phần 7)

7. Hành tinh Kelt-11B

Nó là gì?

Ngoại hành tinh “Mộc tinh nóng”

Nó ở đâu?

Hệ sao Kelt-11, ở xa 320 năm ánh sáng

Hệ sao Kelt-11

 

BÍ ẨN: HỆ MẶT TRỜI CỦA CHÚNG TA CÓ BÌNH THƯỜNG KHÔNG?

Nhìn bề ngoài, nó là một gã béo: đầy đặn 1,4 lần đường kính Mộc tinh, hành tinh lớn nhất trong hệ Mặt Trời của chúng ta. Được khám phá vào năm 2016, thoạt nhìn Kelt-11b chỉ là một trong nhiều “Mộc tinh nóng” cỡ lớn quay gần ngôi sao của chúng, và làm giảm đáng kể ánh sáng của ngôi sao mẹ khi chúng đi ngang qua phía trước (theo hướng nhìn của chúng ta).

Nhưng khi các nhà thiên văn tính khối lượng của Kelt-11b, họ thấy nó đúng là đồ tép riu, chỉ bằng 20 phần trăm khối lượng Mộc tinh. Kết hợp con số này với kích cỡ của nó thì tỉ trọng trung bình của hành tinh này chỉ nhỉnh hơn hộp xốp polystyrene một chút.

Ngày nay chúng ta có một danh sách tăng dần về những hành tinh phụng phệ này: mới đầu năm nay thôi chúng ta tìm thấy WASP-127b, nó có các số liệu thống kê chủ yếu rất giống với Kelt-11b. Vấn đề là chúng cứ bay lởn vởn trước những thứ chúng ta nghĩ chúng ta đã biết về sự hình thành hành tinh, dựa trên hệ Mặt Trời của chúng ta. “Chúng ta thật sự chẳng biết làm thế nào chúng lại căng phồng lên như thế,” phát biểu của Joshua Pepper tại Đại học Lehigh ở Pennsylvania, người lãnh đạo đội Kelt-11b.

Hệ Mặt Trời của chúng ta đem lại ý nghĩa tham khảo cho chúng ta. Có những hành tinh đất đá kích cỡ nhỏ như Trái Đất ở phía trong, và các hành tinh khí khổng lồ như Mộc tinh ở phía ngoài. Khi các hành tinh hình thành, sức nóng ở gần Mặt Trời làm giải thoát phần lớn chất khí, nhưng những lượng lớn các chất dễ bay hơi ngưng tụ lại trong những vùng nguội hơn, ở phía ngoài, làm cho lõi rắn to dần để xung quanh đó những quả cầu khí khổng lồ tích tụ vào. Tuy nhiên, những vật thể hình nấm và những vật thể hình thù kì dị khác mà chúng ta đã tìm thấy cho thấy kịch bản này không phải lúc nào cũng đúng.

Chỉ dẫn duy nhất mà chúng ta có là những vật thể kì lạ này ở rất gần ngôi sao của chúng. “Chắc chắn nó liên quan đến mức bức xạ mà chúng đang nhận,” phát biểu của Don Pollaco tại Đại học Warwick, Anh, người đã giúp khám phá WASP-127b. Nhưng các tính toán cho thấp bấy nhiêu thôi chưa đủ để giải thích sự căng phồng của chúng.

Các Mộc tinh nóng và các hành tinh phụng phệ được cho là đã hình thành ở phía ngoài, sau đó di cư vào trong. Tất cả các hành tinh lúc ban đầu đều nóng bỏng, vì sự tích tụ các mảnh vụn với nhau tạo nên chúng làm giải phóng năng lượng hấp dẫn và động năng. Nếu chúng di cư trước khi chúng có thể nguội hẳn, thì có lẽ môi trường do ngôi sao đem lại quá nóng nên chúng không bao giờ tống khứ được lượng nhiệt còn thừa. Hoặc có lẽ các hành tinh đó bị thổi phồng lên trở lại, có khả năng do những trận gió hạt vũ trụ hoặc do từ trường của ngôi sao.

Không ai thật sự biết được. “Khi bạn nghĩ về nó, đó là chuyện không thể tin nổi,” Pollaco nói. “Có cái gì đó đang vận hành hiệu quả đến mức khó tin làm căng phồng những hành tinh đó.”

Chúng ta càng chứng kiến nhiều vật thể hành tinh kì lạ, thì chúng ta càng phải đối mặt trước một câu hỏi bao quát hơn: phải chăng chúng là quy luật, còn hệ Mặt Trời của chúng ta là ngoại lệ? Một lần nữa, chẳng ai biết trả lời. “Chúng ta không biết liệu cấu hình hệ Mặt Trời của chúng ta là phổ biến hay là hiếm gặp,” Pepper nói. “Đơn giản là chúng ta chưa có khả năng khảo sát đủ các hệ với đủ cách khác nhau để biết được điều đó.”

Nguồn: New Scientist

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



Bài viết chuyên đề

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com