Siêu trăng: Sự thật và đồn đại

Các phương tiện truyền thông đang nói nhiều về siêu trăng, hiện tượng xảy ra thường niên. Siêu trăng năm nay xảy ra lúc 18:32 ngày 23/6/2013 (giờ VN).

Tên gọi “siêu trăng” (supermoon) lần đầu tiên được đặt ra bởi nhà chiêm tinh học Richard Nolle để mô tả mặt trăng tròn khi nó ở cách Trái đất chưa tới 359.000 km. Nghĩa là nó ở gần hơn khoảng cách trung bình Trái đất-Mặt trăng khoảng 6%.

Mặc dù ở gần thường lệ, nhưng siêu trăng là khá bình thường và, theo định nghĩa của Nolle, nó xảy ra vài lần mỗi năm. Nhưng giới truyền thông không thích thế, bạn có thể thấy họ giật đủ loại tít về hiện tượng thường niên này. Và Thư Viện Vật Lý cũng không ngoại lệ!

So sánh đường kính của Mặt trăng

So sánh đường kính của Mặt trăng tại cận điểm (gần Trái đất nhất) và tại viễn điểm. Ảnh: NASA

Sự thật và đồn đại

Trong những ngày vừa qua, có lẽ bạn đã bắt gặp những con số nói về kích cỡ và độ sáng của Mặt trăng trong tuần này, nhưng coi chừng bị lừa bạn nhé. Siêu trăng này sẽ chỉ lớn hơn mặt trăng tròn trung bình khoảng 7% thôi. Đa số nguồn tin quảng cáo trưng ra con số tăng 14% kích cỡ vì họ đang so sánh nó với mặt trăng tròn nhỏ nhất trong năm.

Siêu trăng trong tuần này cũng sẽ mang đến thủy triều dâng cao nhất năm 2013, vì Mặt trăng ở gần hơn tác dụng lực hút hấp dẫn mạnh hơn. Tuy nhiên, mức biến thiên này là không đủ để gây ra động đất, lũ lụt hay núi lửa phun như người ta đồn đại.

Ảo giác Mặt trăng

Mặc dù Mặt trăng trông chẳng to hơn bao nhiêu vào đêm siêu trăng, nhưng trong dân gian có nhiều câu chuyện kể về những mặt trăng tròn to đùng treo lơ lửng trên những ngọn cây. Cái gọi là ảo giác Mặt trăng này làm cho Mặt trăng trông to hơn khi nhìn theo đường chân trời và có thể lừa người ta tin vào câu chuyện huyền thoại siêu trăng.

Không phải ai cũng hiểu rõ tại sao ảo giác Mặt trăng xảy ra, nhưng dưới đây là hai trong các lí thuyết mà các nhà tâm lí học cho rằng có thể lí giải được hiệu ứng trên.

Một lí thuyết cho rằng não của chúng ta cảm nhận khoảng cách đến bầu trời theo phương thẳng hướng trên đầu thì gần hơn so với khoảng cách đến chân trời. Chúng ta nghĩ Mặt trăng phải to hơn ở phía chân trời vì chúng ta cảm nhận khoảng cách đến chân trời là xa hơn. Bạn thấy khó hiểu phải không? Hãy nhìn vào hình minh họa bên dưới. Vạch màu vàng ở phía trên trông có vẻ to hơn vạch màu vàng phía dưới. Nhưng nếu không tin thì bạn lấy thước đo xem, hai vạch màu vàng ấy là cùng kích cỡ.

Ảo giác Ponzo

Ảo giác Ponzo. Mắt của bạn bị đánh lừa bởi độ sâu của phối cảnh. Hai vạch màu vàng là cùng kích cỡ mặc dù vạch phía trên trông có vẻ to hơn.

Các nhà tâm lí học còn đề xuất rằng Mặt trăng lơ lửng trên đầu trông nhỏ hơn vì nó bị vây quanh bởi không gian trống rỗng, còn Mặt trăng ở gần đường chân trời trông to hơn vì xung quanh nó là cây cối và những dãy nhà. Hai vòng tròn màu cam trong bình bên dưới có kích cỡ y hệt nhau. Nhưng vòng tròn màu cam ở bên phải trông to hơn vòng tròn màu cam ở bên trái do kích cỡ tương đối của nó so với những vòng xung quanh.

Ảo giác Ebbinghaus

Ảo giác Ebbinghaus. Chúng ta cảm nhận kích cỡ của một vật trên cơ sở so sánh nó với những vật xung quanh. Hai vòng tròn màu vàng là cùng kích cỡ, nhưng vòng tròn màu vàng bên phải trông to hơn vì nó được vây quanh bởi những vòng tròn nhỏ hơn.

Vì thế, siêu trăng có thể trông to hơn bình thường nếu bạn ngắm nó vào buổi tối lúc Mặt trăng vừa mới mọc, nhưng sự chênh lệch kích cỡ thật sự không đủ lớn để bạn để ý thấy.

Theo Sky and Telescope

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



Bài viết chuyên đề

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com