Điệu waltz trong vũ trụ

Mặt trăng lượn lờ xung quanh Trái đất giống như một người bạn khiêu vũ vậy. Quỹ đạo, hay đường đi của nó không tròn cho lắm, mà thuôn dài thành một elip, với Trái đất lệch khỏi tâm elip một chút. Khoảng cách trung bình giữa Mặt trăng và Trái đất là khoảng 384.000km. Một chiếc xe hơi chạy ở tốc độ 100km/h sẽ mất khoảng 160 ngày để đi xa như vậy. Trên một hành trình quỹ đạo, chúng ta thấy hình dạng biểu kiến của Mặt trăng biến đổi từ một hình lưỡi liềm mỏng đến tròn rồi lưỡi liềm trở lại. Những biến đổi hình dạng như thế này được gọi là pha mặt trăng, và chu kì pha mất khoảng một tháng. Thời điểm trăng mọc và trăng lặn cũng thay đổi trong các pha của Mặt trăng.

QUỸ ĐẠO MẶT TRĂNG

Hình vẽ thể hiện Mặt trăng thực hiện một vòng quỹ đạo xung quanh Trái đất. Thật ra, đường đi của nó hơi lệch đi chút xíu sau mỗi vòng và chỉ lặp lại sau mỗi 18,6 năm. Điểm gần nhất và điểm xa nhất của một vòng quỹ đạo được gọi là cận địa điểm và viễn địa điểm.

CHUYỂN ĐỘNG QUAY CỦA MẶT TRĂNG

Trên mỗi vòng quỹ đạo xung quanh Trái đất, Mặt trăng quay đúng một vòng xung quanh trục của nó, cho nên nó luôn hướng cùng một mặt về phía Trái đất. Mặt bên kia luôn luôn hướng ra xa và được gọi là mặt xa. Do chuyển động chậm của nó khớp với quỹ đạo của nó, nên một ngày trên Mặt trăng bằng một tháng trên Trái đất.

THEO DÕI SỰ KHÁC BIỆT

Phần Mặt trăng hướng về phía Trái đất có thay đổi một chút. Sự khác biệt đó được tô màu hồng ở đây. Trong một chu kì pha, chúng ta không phải thấy một nửa bề mặt Mặt trăng, mà là 59%. Sự biến thiên này, gọi là sự bồng bềnh, chủ yếu là do hình dạng elip của quỹ đạo Mặt trăng và độ nghiêng nhỏ của trục quay của Mặt trăng.

CÁC PHA CỦA MẶT TRĂNG

Mặt trăng tỏa sáng do sự phản xạ ánh sáng mặt trời, cho nên chỉ có phần Mặt trăng đối diện với Mặt trời là tỏa sáng. Trên hành trình quỹ đạo hàng tháng của Mặt trăng, tất cả những phần của nó, kể cả mặt xa, đều có lúc đi vào hướng ánh sáng mặt trời. Từ Trái đất, chúng ta thấy những lượng khác nhau của mặt gần được rọi sáng tùy thuộc Mặt trăng đang chuyển động bao xa trong quỹ đạo của nó. Hình vẽ bên thể hiện các pha của Mặt trăng – nó trông như thế nào từ phía Trái đất - ở những điểm khác nhau trên quỹ đạo của nó.

ĐO BẰNG LASER

Khoảng cách từ Trái đất đến Mặt trăng có thể đo chính xác đến vài mili mét bằng cách chiếu một tia laser mạnh từ một kính thiên văn và đo thời gian cho ánh sáng laser phản hồi trở lại. Chùm tia laser được nhắm thẳng lên các gương do các nhà du hành Apollo và một xe rô bôt của Liên Xô cũ đã đặt trên Mặt trăng. Tính trung bình, chùm tia mất khoảng 2,6 giây để truyền lên Mặt trăng và truyền về.

SỰ CHE KHUẤT DO MẶT TRĂNG

Mặt trăng ở gần chúng ta hơn bất kì hành tinh, tiểu hành tinh, hay ngôi sao nào khác, cho nên nó thường che giấu – hay che khuất – một trong số chúng. Bức ảnh này thể hiện một sự che khuất của Thổ tinh. Việc đo thời gian khi vật thể biến mất và xuất hiện trở lại lúc bắt đầu và kết thúc sự che khuất giúp các nhà thiên văn theo dõi chuyển động chính xác của Mặt trăng.

THAY ĐỔI KÍCH THƯỚC

Khoảng cách từ Trái đất đến Mặt trăng biến thiên khoảng 50.000km. Mặt trăng ở gần trông to hơn. Lúc ở gần nhất, Mặt trăng trông to hơn 14% so với khi nó ở xa nhất. Nó cũng sáng hơn khoảng 30%.

TRĂNG LƯỠI LIỀM

Thời điểm Mặt trăng mọc và lặn biến thiên theo pha của nó. Chẳng hạn, trăng lưỡi liềm không bao giờ nhìn thấy vào lúc nửa đêm, mà chỉ thấy ở bầu trời phía đông ngay trước lúc bình minh hoặc ở bầu trời phía tây lúc gần hoàng hôn.

Trích Sách ảnh Mặt trăng (Tập sách TVVL đang thực hiện)

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Nam châm siêu dẫn lập kỉ lục 45,5 tesla
17/06/2019
Các nhà khoa học vừa chế tạo được nam châm siêu dẫn mạnh nhất thế giới, có khả năng tạo ra cảm ứng từ mạnh kỉ lục
Cẩm nang thám hiểm vũ trụ (Phần 26)
17/06/2019
SỰ RA ĐỜI CỦA CÁC SAO Các sao từ đâu mà có? Câu chuyện cơ bản là giống nhau với đa số sao, kể cả câu chuyện mà chúng ta
Cẩm nang thám hiểm vũ trụ (Phần 25)
17/06/2019
Chương 5 SỰ RA ĐỜI VÀ CUỘC ĐỜI CỦA CÁC SAO Rất, rất nhiều ngôi sao khác… vô số không thể tin nổi luôn. - Galileo
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 26)
15/06/2019
Đồng hồ cát 1336 Ambrogio Lorenzetti (1290-1348) Tác giả người Pháp Jules Renard (1864-1910) từng viết rằng, “Tình yêu tựa như
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 25)
15/06/2019
Giải thích cầu vồng 1304 Abu Ali al-Hasan ibn al-Haytham (965–1039), Kamal al-Din al-Farisi (1267–khoảng 1320), Theodoric xứ Freiberg
Stephen Hawking đúng: Nghiên cứu mới cho thấy lỗ đen có thể bốc hơi
14/06/2019
Vào năm 1974, Stephen Hawking đã đưa ra một trong những dự đoán nổi tiếng nhất của ông: các lỗ đen cuối cùng sẽ bốc hơi
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 40)
13/06/2019
TÀU NGẦM Những tàu ngầm đầu tiên cũng đi vào hoạt động trong thời Nội Chiến. Thật ra, chiếc tàu ngầm đầu tiên đã
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 39)
13/06/2019
CƠ SỞ VẬT LÍ CỦA CHÂN VỊT Các chân vịt thời ấy có hai hoặc ba cánh quạt gắn với một trục quay. Khi chân vịt quay, nó

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com