Hải Vương tinh (Phần 7)

3
Các v
tinh và các vành kì l
ca Hi Vương tinh

Một số đặc điểm của Hải Vương tinh, như các vệ tinh và các vành của nó, thật kì lạ và bí ẩn. Hải Vương tinh có một số vệ tinh rất lạ, đa chủng loại từ khổng lồ đến bé tí. Còn có một số trường hợp bí ẩn của các vành biến mất của Hải Vương tinh. Trong khi Voyager 2 đã cung cấp cho các nhà khoa học một số manh mối về Hải Vương tinh, thì luôn có những biến đổi và khám phá không ngớt về Hải Vương tinh kể từ năm 1989.

Các v tinh ca Hi Vương tinh

Triton

Triton có kích cỡ lớn đến mức có thể xem nó một hành tinh vậy. Với đường kính 2706 km, nó là vệ tinh lớn nhất trong hệ mặt trời. Triton quay mỗi vòng xung quanh Hải Vương tinh chỉ mất có 6 ngày Trái đất. Triton có quỹ đạo giật lùi, nghĩa là nó chuyển động xung quanh Hải Vương tinh theo chiều ngược với hướng quỹ đạo của hành tinh trên. Đa số các vệ tinh khác, trong đó có mặt trăng của chúng ta, quay xung quanh hành tinh của chúng theo cùng chiều quay của hành tinh.

Các nhà khoa học đã cố gắng tìm hiểu nguyên do Triton chuyển động giật lùi. Họ nghĩ chuyển động quay ngược như thế có nghĩa là Triton không hình thành cùng với Hải Vương tinh, mà nó là một vệ tinh độc lập, hay một hành tinh lang thang, nghĩa là một hành tinh nhỏ. Vệ tinh hoặc hành tinh lang thang đó có khả năng đã bị hút vào quỹ đạo của Hải Vương tinh một khi nó tiếp cận quá gần với hành tinh.

Các nhà khoa học nghĩ rằng trước khi Triton bị bắt giữ bởi trường hấp dẫn của Hải Vương tinh, nó chuyển động khá nhanh trong không gian – nhanh hơn một vệ tinh chuyển động trong quỹ đạo. Vậy thì phần năng lượng dôi dư kia đã biến đi đâu? Hồi năm 2006, hai nhà thiên văn học - Craig Agnor thuộc trường Đại học California và Douglas Hamilton thuộc trường Đại học Maryland – đã đi tới một lí thuyết có lẽ là chính xác. Họ nghĩ rằng Triton phải trôi nổi trong không gian cùng với một vệ tinh khác, bị khóa chặt trong trường hấp dẫn của nhau. Khi hai vệ tinh đi qua Hải Vương tinh, lực hấp dẫn mạnh của Hải Vương tinh đã bắt dính Triton nhưng lại để sổng mất hành tinh kia. Đa phần năng lượng dôi dư được giải phóng cùng với vệ tinh bị thất lạc kia, và Triton bị ném vào quỹ đạo ngược xung quanh Hải Vương tinh.

 

Thi tiết trên Triton

Triton có lẽ là vật thể lạnh lẽo nhất trong Hệ Mặt trời của chúng ta. Bề mặt của nó thường ở nhiệt độ - 235oC. Tuy nhiên, khi phi thuyền Voyager 2 bay qua nó, phi thuyền phát hiện thấy mặc dù cực kì lạnh lẽo, nhưng Triton có các mạch phun – có lẽ là nitrogen và methane – văng tung tóe chừng 8 km lên trên bầu khí quyển mỏng manh của Triton. Trên Trái đất, các mạch phun là các suối nước nóng. Nhưng một cái gì đó nóng bỏng ở trên một vệ tinh lạnh lẽo đúng là điều không thể. Các nhà khoa học nghĩ rằng những mạch phun đó có thể do chất liệu bề mặt tối của vệ tinh hấp thụ nhiệt từ phía Mặt trời. Bề mặt của Triton bị rạn nứt khi nó bay gần đến hoặc bay ra xa Mặt trời. Những vết nứt đó sẽ cho phép nitrogen bên dưới bề mặt thoát ra. Cũng có khả năng là nhiệt từ Mặt trời được dự trữ qua những khe nứt đó, nằm ngay bên dưới bề mặt của Triton. Điều này sẽ giữ cho chất khí nitrogen đủ ấm để thỉnh thoảng phun trào. Ngay cả một lượng nhiệt nhỏ nhất cũng có thể xảy ra như vậy, vì phần còn lại của vệ tinh thật quá lạnh.

Những đặc điểm lạ

Triton có khối lượng lớn và chứa nhiều đá hơn các vệ tinh khác của Hải Vương tinh và được phủ dưới một lớp methane đóng băng. Chính băng methane này làm phản xạ ánh sáng và làm cho Triton trông rất sáng qua kính thiên văn. Không giống như các vệ tinh khác thuộc Hải Vương tinh, Triton còn có khí quyển yếu ớt của riêng nó, bao gồm hỗn hợp nitrogen và methane. Triton có chỏm băng cực giống như nhiều hành tinh, mặc dù trong trường hợp này băng là nitrogen hồng nhạt.

Một phần bề mặt Triton trông lạ lẫm và nhăn nheo đến mức các nhà khoa học gọi nó là địa hình dưa đỏ, vì nó trông tựa như bề mặt của một quả dưa đỏ. Loại địa hình này không được tìm thấy trên bất kì vệ tinh hay hành tinh nào khác. Còn có những nhánh khu vực bằng phẳng có thể là kết quả của những dòng chảy dung nham trong quá khứ xa xôi. Triton chỉ có vài miệng hố va chạm, cho thấy nó không bị va chạm bởi nhiều thiên thạch hay vệ tinh khác trong quãng đời của nó.

Vì Triton trông không giống với bất kì vệ tinh nào khác, cho nên các nhà khoa học nghĩ rằng có lẽ nó thật sự xuất xứ từ Vành đai Kuiper, đó là một tập hợp gồm những vật thể băng giá cỡ lớn ở phía ngoài quỹ đạo Hải Vương tinh. Các vật thể trong Vành đai Kuiper quay xung quanh Mặt trời giống như các hành tinh vậy. Các nhà khoa học nghĩ rằng các vật thể trong Vành đai Kuiper là những vật tổ còn sót lại từ thời khi Hệ Mặt trời mới hình thành.

Phần tiếp theo: Các v tinh khác ca Hi Vương tinh

Hải Vương tinh - Josepha Sherman - Trần  Nghiêm dịch

Phần trước | Phần tiếp theo

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Thí nghiệm LHCb tìm thấy sự bất đối xứng vật chất-phản vật chất ở quark duyên
24/03/2019
Một quan sát mới do thí nghiệm LHCb thực hiện cho thấy các quark duyên hành xử khác với phản hạt của chúng. Các nhà khoa học
Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 41)
21/03/2019
Sự chui hầm lượng tử Có hai cách chiến thắng rào thế Coulomb xung quanh một hạt nhân nguyên tử. Cách thứ nhất là thông qua
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 12)
20/03/2019
Siphon 250 tCN Ctesibius (285-222 tCN) Siphon là một cái ống cho phép chất lỏng chảy tháo từ một bể chứa sang một nơi khác.
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 11)
20/03/2019
Pin Baghdad 250 tCN Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta (1745–1827)   Vào năm 1800, nhà vật lí Italy Alessandro Volta phát minh ra
Trí tuệ nhân tạo có giải được các bí ẩn của vật lí lượng tử không?
18/03/2019
Dưới sự chỉ đạo của nhà sáng lập Mobileye Amnon Shashua, một nhóm nghiên cứu tại Khoa Kĩ thuật và Khoa học Máy tính thuộc
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 22)
17/03/2019
Sự tổng hợp hạt nhân sao Lí thuyết tổng hợp hạt nhân sao giải thích nguồn gốc của các nguyên tố hóa học và hàm lượng
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 21)
17/03/2019
Hóa học của các nguyên tố Các nhà giả kim, nhà hóa học và nhà vật lí đã cố gắng tìm hiểu bản chất của vật chất trong
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 10)
17/03/2019
Nỏ chữ thập 341 tCN Trải qua hàng thế kỉ, nỏ chữ thập là một thứ vũ khí sử dụng các định luật vật lí để gieo

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com