Hải Vương tinh (Phần 7)

3
Các v
tinh và các vành kì l
ca Hi Vương tinh

Một số đặc điểm của Hải Vương tinh, như các vệ tinh và các vành của nó, thật kì lạ và bí ẩn. Hải Vương tinh có một số vệ tinh rất lạ, đa chủng loại từ khổng lồ đến bé tí. Còn có một số trường hợp bí ẩn của các vành biến mất của Hải Vương tinh. Trong khi Voyager 2 đã cung cấp cho các nhà khoa học một số manh mối về Hải Vương tinh, thì luôn có những biến đổi và khám phá không ngớt về Hải Vương tinh kể từ năm 1989.

Các v tinh ca Hi Vương tinh

Triton

Triton có kích cỡ lớn đến mức có thể xem nó một hành tinh vậy. Với đường kính 2706 km, nó là vệ tinh lớn nhất trong hệ mặt trời. Triton quay mỗi vòng xung quanh Hải Vương tinh chỉ mất có 6 ngày Trái đất. Triton có quỹ đạo giật lùi, nghĩa là nó chuyển động xung quanh Hải Vương tinh theo chiều ngược với hướng quỹ đạo của hành tinh trên. Đa số các vệ tinh khác, trong đó có mặt trăng của chúng ta, quay xung quanh hành tinh của chúng theo cùng chiều quay của hành tinh.

Các nhà khoa học đã cố gắng tìm hiểu nguyên do Triton chuyển động giật lùi. Họ nghĩ chuyển động quay ngược như thế có nghĩa là Triton không hình thành cùng với Hải Vương tinh, mà nó là một vệ tinh độc lập, hay một hành tinh lang thang, nghĩa là một hành tinh nhỏ. Vệ tinh hoặc hành tinh lang thang đó có khả năng đã bị hút vào quỹ đạo của Hải Vương tinh một khi nó tiếp cận quá gần với hành tinh.

Các nhà khoa học nghĩ rằng trước khi Triton bị bắt giữ bởi trường hấp dẫn của Hải Vương tinh, nó chuyển động khá nhanh trong không gian – nhanh hơn một vệ tinh chuyển động trong quỹ đạo. Vậy thì phần năng lượng dôi dư kia đã biến đi đâu? Hồi năm 2006, hai nhà thiên văn học - Craig Agnor thuộc trường Đại học California và Douglas Hamilton thuộc trường Đại học Maryland – đã đi tới một lí thuyết có lẽ là chính xác. Họ nghĩ rằng Triton phải trôi nổi trong không gian cùng với một vệ tinh khác, bị khóa chặt trong trường hấp dẫn của nhau. Khi hai vệ tinh đi qua Hải Vương tinh, lực hấp dẫn mạnh của Hải Vương tinh đã bắt dính Triton nhưng lại để sổng mất hành tinh kia. Đa phần năng lượng dôi dư được giải phóng cùng với vệ tinh bị thất lạc kia, và Triton bị ném vào quỹ đạo ngược xung quanh Hải Vương tinh.

 

Thi tiết trên Triton

Triton có lẽ là vật thể lạnh lẽo nhất trong Hệ Mặt trời của chúng ta. Bề mặt của nó thường ở nhiệt độ - 235oC. Tuy nhiên, khi phi thuyền Voyager 2 bay qua nó, phi thuyền phát hiện thấy mặc dù cực kì lạnh lẽo, nhưng Triton có các mạch phun – có lẽ là nitrogen và methane – văng tung tóe chừng 8 km lên trên bầu khí quyển mỏng manh của Triton. Trên Trái đất, các mạch phun là các suối nước nóng. Nhưng một cái gì đó nóng bỏng ở trên một vệ tinh lạnh lẽo đúng là điều không thể. Các nhà khoa học nghĩ rằng những mạch phun đó có thể do chất liệu bề mặt tối của vệ tinh hấp thụ nhiệt từ phía Mặt trời. Bề mặt của Triton bị rạn nứt khi nó bay gần đến hoặc bay ra xa Mặt trời. Những vết nứt đó sẽ cho phép nitrogen bên dưới bề mặt thoát ra. Cũng có khả năng là nhiệt từ Mặt trời được dự trữ qua những khe nứt đó, nằm ngay bên dưới bề mặt của Triton. Điều này sẽ giữ cho chất khí nitrogen đủ ấm để thỉnh thoảng phun trào. Ngay cả một lượng nhiệt nhỏ nhất cũng có thể xảy ra như vậy, vì phần còn lại của vệ tinh thật quá lạnh.

Những đặc điểm lạ

Triton có khối lượng lớn và chứa nhiều đá hơn các vệ tinh khác của Hải Vương tinh và được phủ dưới một lớp methane đóng băng. Chính băng methane này làm phản xạ ánh sáng và làm cho Triton trông rất sáng qua kính thiên văn. Không giống như các vệ tinh khác thuộc Hải Vương tinh, Triton còn có khí quyển yếu ớt của riêng nó, bao gồm hỗn hợp nitrogen và methane. Triton có chỏm băng cực giống như nhiều hành tinh, mặc dù trong trường hợp này băng là nitrogen hồng nhạt.

Một phần bề mặt Triton trông lạ lẫm và nhăn nheo đến mức các nhà khoa học gọi nó là địa hình dưa đỏ, vì nó trông tựa như bề mặt của một quả dưa đỏ. Loại địa hình này không được tìm thấy trên bất kì vệ tinh hay hành tinh nào khác. Còn có những nhánh khu vực bằng phẳng có thể là kết quả của những dòng chảy dung nham trong quá khứ xa xôi. Triton chỉ có vài miệng hố va chạm, cho thấy nó không bị va chạm bởi nhiều thiên thạch hay vệ tinh khác trong quãng đời của nó.

Vì Triton trông không giống với bất kì vệ tinh nào khác, cho nên các nhà khoa học nghĩ rằng có lẽ nó thật sự xuất xứ từ Vành đai Kuiper, đó là một tập hợp gồm những vật thể băng giá cỡ lớn ở phía ngoài quỹ đạo Hải Vương tinh. Các vật thể trong Vành đai Kuiper quay xung quanh Mặt trời giống như các hành tinh vậy. Các nhà khoa học nghĩ rằng các vật thể trong Vành đai Kuiper là những vật tổ còn sót lại từ thời khi Hệ Mặt trời mới hình thành.

Phần tiếp theo: Các v tinh khác ca Hi Vương tinh

Hải Vương tinh - Josepha Sherman - Trần  Nghiêm dịch

Phần trước | Phần tiếp theo

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Giải đáp nhanh những câu hỏi lớn – Stephen Hawking (Phần cuối)
15/01/2019
LỜI BẠT Lucy Hawking Dưới bầu trời xám xịt lạnh lẽo của ngày xuân Cambridge, chúng tôi ngồi trong đoàn xe tang hướng về
Giải đáp nhanh những câu hỏi lớn – Stephen Hawking (Phần 23)
15/01/2019
CHƯƠNG 10 LÀM THẾ NÀO CHÚNG TA ĐỊNH HÌNH TƯƠNG LAI? Một thế kỉ trước, Albert Einstein đã cách mạng hóa nhận thức của chúng
Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 30)
13/01/2019
Lực yếu Lực yếu có tên gọi như thể không phải vì nó vốn dĩ yếu, mà do tầm tác dụng hết sức ngắn của nó. Ở những
Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 29)
13/01/2019
Lực điện từ Ngoài lực hấp dẫn, lực điện từ là lực chúng ta trải nghiệm nhiều nhất trong cuộc sống hằng ngày. Cho dù
Lục quang tuyến: Hiện tượng thiên nhiên đẹp và may mắn
11/01/2019
Lục quang tuyến là một hiện tượng trong đó một phần của Mặt Trời bỗng đột ngột đổi màu trong chừng 1 hoặc 2 giây. Lóe
Giải đáp nhanh những câu hỏi lớn – Stephen Hawking (Phần 22)
06/01/2019
Chương 9 TRÍ TUỆ NHÂN TẠO SẼ VƯỢT MẶT CHÚNG TA KHÔNG? Trí thông minh là trung tâm ý nghĩa đối với loài người. Mọi thứ mà
Có thể có một phản vũ trụ phía bên kia Big Bang
06/01/2019
Vũ trụ của chúng ta có thể là ảnh qua gương của một vũ trụ phản vật chất lan tỏa ngược chiều thời gian trước Big Bang.
Hellium-3 có thể liên kết với sắt và oxygen ở sâu bên trong Trái Đất
06/01/2019
Hàm lượng cao đến bất ngờ của hellium-3 tìm thấy ở các điểm nóng núi lửa có thể là bằng chứng cho sự tồn tại của

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com