250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 79)

Sóng độc

1826

Jules Sébastien César Dumont d’Urville (1790–1842)


 

“Kể từ thời của những nền văn minh cổ sơ nhất,” nhà hải dương học vật lí Susanne Lahner viết, “loài người đã bị cuốn hút với những câu chuyện về những con sóng khổng lồ ‘những con quái vật’ của biển cả…những tháp nước trút xuống một con thuyền vô vọng. Bạn có thể chứng kiến bức tường nước đang lấn tới… nhưng bạn không thể chạy khỏi và bạn không thể chiến đấu với nó… Liệu chúng ta có thể đương đầu [với cơn ác mộng này] trong tương lai hay không? Dự báo những con sóng khủng khiếp? Kiểm soát chúng? Cưỡi những con sóng lớn kiểu như người lướt ván?”

Thật có chút bất ngờ khi mà trong thế kỉ hai mươi mốt, các nhà vật lí vẫn chưa có một hiểu biết toàn vẹn về bề mặt đại dương, còn nguồn gốc của những con sóng độc hành thì hoàn toàn chẳng rõ. Vào năm 1826, khi nhà thám hiểm và sĩ quan hải quân Pháp Đại úy Dumont d’Urville báo cáo những con sóng cao đến 90 foot (30 mét) – xấp xỉ độ cao của một tòa nhà 10 tầng – ông đã bị cười nhạo. Tuy nhiên, sau khi sử dụng vệ tinh theo dõi và nhiều mô hình tích hợp lí thuyết xác suất về phân bố sóng, ngày nay chúng ta biết rằng những con sóng cao như thế này còn xuất hiện nhiều hơn trông đợi. Hãy hình dung nỗi khiếp đảm của những người chứng kiến khi một bức tường nước như thế lừ lừ xuất hiện mà không báo trước giữa lòng đại dương, đôi khi trong điều kiện thời tiết tốt, dẫn trước nó là một hõm sóng sâu đến mức tạo thành một “cái hố” hun hút trên biển.

Một lí thuyết cho rằng các dòng đại dương và hình dạng đáy biển tác dụng gần giống như các thấu kính quang học và làm hội tụ các tác dụng sóng. Có lẽ những con sóng cao được tạo ra bởi sự chồng chất những con sóng giao cắt từ hai cơn bão khác nhau. Tuy nhiên, các yếu tố khác cũng giữ một vai trò nhất định trong việc gây ra những hiệu ứng sóng phi tuyến như thế, chúng có thể gây ra bức tường nước trong một vùng biển tương đối tĩnh lặng. Trước khi sụp đổ, con sóng độc hành có thể có đỉnh cao gấp bốn lần đỉnh của những con sóng láng giềng. Nhiều bài báo đã được biên soạn nhằm cố gắng lập mô hình ra đời của sóng độc hành, bằng cách sử dụng các phương trình Schrödinger phi tuyến. Tác dụng của gió lên sự diễn tiến phi tuyến của các sóng cũng là một lĩnh vực nghiên cứu sôi nổi. Bởi các sóng độc là nguyên nhân làm mất tích tàu thuyền và sinh mạng, nên các nhà khoa học vẫn tiếp tục tìm cách dự báo và phòng tránh các sóng như thế.

XEM THÊM. Phân tích Fourier (1807), Soliton (1834), Tốc độ Tornado nhanh nhất (1999).

Sóng độc

Những con sóng độc hành có thể thật kinh khủng, xuất hiện không hề báo trước giữa lòng đại dương, thỉnh thoảng trong điều kiện thời tiết tốt, được dẫn trước bởi một hõm sóng sâu đến mức tạo thành một “cái hố” trên biển. Sóng độc là nguyên nhân làm mất tích tàu thuyền và sinh mạng.

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí
Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com