250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 79)

Sóng độc

1826

Jules Sébastien César Dumont d’Urville (1790–1842)


 

“Kể từ thời của những nền văn minh cổ sơ nhất,” nhà hải dương học vật lí Susanne Lahner viết, “loài người đã bị cuốn hút với những câu chuyện về những con sóng khổng lồ ‘những con quái vật’ của biển cả…những tháp nước trút xuống một con thuyền vô vọng. Bạn có thể chứng kiến bức tường nước đang lấn tới… nhưng bạn không thể chạy khỏi và bạn không thể chiến đấu với nó… Liệu chúng ta có thể đương đầu [với cơn ác mộng này] trong tương lai hay không? Dự báo những con sóng khủng khiếp? Kiểm soát chúng? Cưỡi những con sóng lớn kiểu như người lướt ván?”

Thật có chút bất ngờ khi mà trong thế kỉ hai mươi mốt, các nhà vật lí vẫn chưa có một hiểu biết toàn vẹn về bề mặt đại dương, còn nguồn gốc của những con sóng độc hành thì hoàn toàn chẳng rõ. Vào năm 1826, khi nhà thám hiểm và sĩ quan hải quân Pháp Đại úy Dumont d’Urville báo cáo những con sóng cao đến 90 foot (30 mét) – xấp xỉ độ cao của một tòa nhà 10 tầng – ông đã bị cười nhạo. Tuy nhiên, sau khi sử dụng vệ tinh theo dõi và nhiều mô hình tích hợp lí thuyết xác suất về phân bố sóng, ngày nay chúng ta biết rằng những con sóng cao như thế này còn xuất hiện nhiều hơn trông đợi. Hãy hình dung nỗi khiếp đảm của những người chứng kiến khi một bức tường nước như thế lừ lừ xuất hiện mà không báo trước giữa lòng đại dương, đôi khi trong điều kiện thời tiết tốt, dẫn trước nó là một hõm sóng sâu đến mức tạo thành một “cái hố” hun hút trên biển.

Một lí thuyết cho rằng các dòng đại dương và hình dạng đáy biển tác dụng gần giống như các thấu kính quang học và làm hội tụ các tác dụng sóng. Có lẽ những con sóng cao được tạo ra bởi sự chồng chất những con sóng giao cắt từ hai cơn bão khác nhau. Tuy nhiên, các yếu tố khác cũng giữ một vai trò nhất định trong việc gây ra những hiệu ứng sóng phi tuyến như thế, chúng có thể gây ra bức tường nước trong một vùng biển tương đối tĩnh lặng. Trước khi sụp đổ, con sóng độc hành có thể có đỉnh cao gấp bốn lần đỉnh của những con sóng láng giềng. Nhiều bài báo đã được biên soạn nhằm cố gắng lập mô hình ra đời của sóng độc hành, bằng cách sử dụng các phương trình Schrödinger phi tuyến. Tác dụng của gió lên sự diễn tiến phi tuyến của các sóng cũng là một lĩnh vực nghiên cứu sôi nổi. Bởi các sóng độc là nguyên nhân làm mất tích tàu thuyền và sinh mạng, nên các nhà khoa học vẫn tiếp tục tìm cách dự báo và phòng tránh các sóng như thế.

XEM THÊM. Phân tích Fourier (1807), Soliton (1834), Tốc độ Tornado nhanh nhất (1999).

Sóng độc

Những con sóng độc hành có thể thật kinh khủng, xuất hiện không hề báo trước giữa lòng đại dương, thỉnh thoảng trong điều kiện thời tiết tốt, được dẫn trước bởi một hõm sóng sâu đến mức tạo thành một “cái hố” trên biển. Sóng độc là nguyên nhân làm mất tích tàu thuyền và sinh mạng.

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí
Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 94)
22/03/2020
Dubnium Sau một thập niên hậu chiến chiếm thế thượng phong không đối thủ trong việc tổng hợp các nguyên tố siêu nặng,
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 93)
22/03/2020
Lawrencium Khi nghệ sĩ trào phúng Tom Lehrer sáng tác bài hát bảng tuần hoàn nổi tiếng của ông, ‘Các Nguyên Tố’, vào năm 1959
Tương lai của tâm trí - Michio Kaku (Phần 48)
21/03/2020
Ý THỨC (NƠI) ĐỘNG VẬT – ANIMAL CONSCIOUSNESS Động vật có suy nghĩ không? Và nếu vậy, chúng nghĩ gì? Câu hỏi này đã làm
Tương lai của tâm trí - Michio Kaku (Phần 47)
21/03/2020
S.E.T.I VÀ NỀN VĂN MINH NGOÀI HÀNH TINH Thứ hai, công nghệ kính viễn vọng vô tuyến ngày càng tinh vi hơn (radio telescope technology,
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 84)
17/03/2020
Soliton 1834 John Scott Russell (1808–1882) Soliton là một sóng đơn độc giữ được hình dạng của nó trong khi truyền đi những
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 83)
17/03/2020
Định luật Cảm ứng Điện từ Faraday 1831 Michael Faraday (1791-1867)   “Michael Faraday ra đời vào năm Mozart qua đời,”
Tìm hiểu nhanh về Vật chất (Phần 4)
15/03/2020
Chương 4 Năng lượng, khối lượng, và ánh sáng Vào đầu thế kỉ 20, vật lí học đã chuyển mình với hai cuộc cách mạng vĩ
Tìm hiểu nhanh về Vật chất (Phần 3)
15/03/2020
Chương 3 Các dạng vật chất Nước là một trong vài chất quen thuộc hằng ngày có thể tồn tại tự nhiên trên Trái Đất ở

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com