250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 78)

Định luật Ampère về điện từ

1825

André-Marie Ampère (1775-1836), Hans Christian Ørsted (1777-1851)


 

Vào năm 1825, nhà vật lí Pháp André-Marie Ampère đã thiết lập nền tảng của lí thuyết điện từ. Mối liên hệ giữa lực điện và lực từ chủ yếu vẫn chưa được biết tới mãi cho đến năm 1820, khi nhà vật lí Đan Mạch Hans Christian Ørsted phát hiện thấy một kim la bàn nhúc nhích khi có một dòng điện bật hoặc tắt trong một dây dẫn gần đó. Mặc dù lúc ấy người ta vẫn chưa hiểu tường tận, song minh chứng đơn giản này đề xuất rằng lực điện và lực từ là những hiện tượng có liên quan, một kết quả đã dẫn tới vô số ứng dụng của lực điện từ và cuối cùng lên tới đỉnh điểm trong điện báo, radio, ti vi, và máy vi tính.

Các thí nghiệm sau đó do Ampère và những người khác thực hiện trong giai đoạn từ 1820 đến 1825 cho thấy mỗi vật dẫn mang dòng điện I tạo ra một từ trường xung quanh nó. Kết quả cơ bản này, và các hệ quả đa dạng của nó cho các kiểu dây dẫn, thỉnh thoảng được gọi là Định luật Ampère về điện từ. Ví dụ, một dây dẫn mang dòng điện tạo ra một từ trường B vây tròn xung quanh dây. (Kí tự in đậm dùng để chỉ một đại lượng vector.) B có độ lớn tỉ lệ với I, và hướng theo chu vi của một vòng tròn tưởng tượng bán kính r có tâm trên trục của dây dẫn thẳng, dài. Ampère và những người khác chỉ ra rằng dòng điện hút được những mẩu sắt nhỏ, và Ampère đã đề xuất một lí thuyết rằng dòng điện là một nguồn sinh lực từ.

Độc giả nào từng làm thí nghiệm với nam châm điện (được tạo ra bằng cách quấn một sợi dây cách điện xung quanh một cái đinh và nối hai đầu dây với một cục pin) đã có kinh nghiệm với Định luật Ampère rồi. Tóm lại, Định luật Ampère biểu diễn mối liên hệ giữa từ trường và dòng điện tạo ra nó.

Những liên hệ khác giữa lực từ và dòng điện được chứng minh bởi các thí nghiệm của nhà khoa học Mĩ Joseph Henry (1797-1878), nhà khoa học Anh Michael Faraday (1791-1867), và James Clerk Maxwell. Các nhà vật lí Pháp Jean-Baptiste Biot (1774-1862) và Félix Savart (1791-1841) cũng nghiên cứu mối liên hệ giữa dòng điện trong dây dẫn và lực từ. Là một người sùng đạo, Ampère tin rằng ông đã chứng minh được sự tồn tại linh hồn và của Chúa.

André-Marie Ampère

Tranh khắc André-Marie Ampère của A. Tardieu (1788-1841)

XEM THÊM. Định luật Faraday về cảm ứng điện từ (1831), Các phương trình Maxwell (1861), Điện kế (1882).

Một động cơ điện

Một động cơ điện với rotor và cuộn dây. Nam châm điện được sử dụng rộng rãi trong các động cơ điện, máy phát điện, loa, máy gia tốc hạt, và nam châm nâng hàng công nghiệp.

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí
Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



Bài viết chuyên đề

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com