250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 75)

Nghịch lí Olbers

1823

Heinrich Wilhelm Matthäus Olbers (1758–1840)


 

“Vì sao bầu trời tối vào ban đêm?” Vào năm 1823, nhà thiên văn học người Đức Heinritch Wilhelm Olbers trình làng một bài báo bàn về câu hỏi này, và vấn đề đó về sau được gọi là Nghịch lí Olbers. Sau đây là nan đề ấy. Giả sử vũ trụ là vô hạn, thì khi bạn nhìn theo một đường nhìn bất kì, đường đó cuối cùng phải chắn trúng một ngôi sao. Đặc tính này ngụ ý rằng bầu trời đêm phải sáng rực rỡ ánh sao. Ý nghĩ ban đầu của bạn có lẽ là các sao ở quá xa và ánh sáng của chúng tiêu tán khi nó truyền đi những khoảng cách lớn như thế. Ánh sáng sao thật sự mờ đi khi nó lan truyền, nhưng theo bình phương khoảng cách đến nhà quan sát. Tuy nhiên, dung tích của vũ trụ – và do đó tổng số lượng sao – sẽ tăng theo lập phương của khoảng cách. Như vậy, mặc dù các sao trở nên mờ hơn khi chúng ở xa hơn, nhưng sự mờ đi này được bù lại bởi số lượng sao tăng lên. Nếu chúng ta sống trong một vũ trụ khả kiến vô hạn, thì bầu trời đêm thật ra phải rất sáng.

Đây là lời giải cho Nghịch lí Olbers. Chúng ta không sống trong một vũ trụ khả kiến vô hạn và tĩnh tại. Vũ trụ có một tuổi hữu hạn và đang dãn nở. Do chỉ mới có chừng 13,7 tỉ năm trôi qua kể từ Vụ Nổ Lớn, nên chúng ta chỉ có thể quan sát các sao ở xa đến một khoảng cách hữu hạn. Điều này có nghĩa là số lượng sao chúng ta có thể quan sát là hữu hạn. Do bởi tốc độ ánh sáng, có những phần của vũ trụ chúng ta không bao giờ nhìn thấy, và ánh sáng từ những ngôi sao rất xa không có đủ thời gian để đi tới Trái Đất. Điều thú vị là người đầu tiên đề xuất lời giải thích cho Nghịch lí Olbers chính là nhà văn Edgar Allan Poe.

Một yếu tố khác phải xét đến là sự dãn ở vũ trụ cũng có tác dụng làm tối bầu trời đêm do bởi ánh sáng sao dãn vào không gian ngày càng mênh mông hơn. Đồng thời, Hiệu ứng Doppler gây ra sự lệch đỏ ở bước sóng của ánh sáng đến từ các sao đang lùi nhanh ra xa. Sự sống như chúng ta biết sẽ không thể tiến hóa nếu không có các yếu tố này bởi lẽ khi ấy bầu trời đêm sẽ cực kì sáng và nóng.

XEM THÊM. Vụ Nổ Lớn (13,7 tỉ năm tCN), Hiệu ứng Doppler (1842), Định luật Hubble về sự dãn nở vũ trụ (1929).

Nếu vũ trụ là vô hạn

Nếu vũ trụ là vô hạn, thì khi bạn nhìn theo một hướng bất kì, đường nhìn đó cuối cùng phải chắn phải một ngôi sao. Đặc trưng này ngụ ý rằng bầu trời đêm sẽ phải sáng rực rỡ ánh sao.

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí
Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Mở rộng săn tìm neutrino tại Nam Cực
14/01/2020
Đợt nâng cấp sắp tới cho detector IceCube sẽ đem lại những nhận thức sâu sắc hơn về các neutrino. Nằm sâu dưới lòng đất
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 82)
14/01/2020
Thallium Thành viên bền nặng nhất của nhóm 13 là một nguyên tố hóa học nữa được đặt tên theo màu sắc quang phổ nổi bật
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 81)
14/01/2020
Vàng Mặc dù vàng không phải nguyên tố hiếm nhất hay đắt nhất, nhưng giá trị của nó ít ba chìm bảy nổi hơn các kim loại
Toán học cấp tốc (Phần 6)
11/01/2020
Số hữu tỉ Số hữu tỉ là các số có thể biểu diễn bằng cách chia một số nguyên cho một số nguyên khác khác không. Như
Toán học cấp tốc (Phần 5)
11/01/2020
Các kiểu số Các con số có thể được chia loại thành các kiểu số có chung những tính chất nhất định. Có nhiều cách đưa
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 56)
09/01/2020
NHỮNG TÊN LỬA ĐẦU TIÊN TRONG CHIẾN TRANH Thế chiến II không những chứng kiến động cơ phản lực đầu tiên, mà tên lửa
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 55)
09/01/2020
KHÔNG CHIẾN TẠI ANH QUỐC Không bao lâu sau khi Pháp bị bao vây, Đức chuyển sự chú ý sang Anh, và xảy ra hai tháng sau đó là một
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 76)
06/01/2020
Hiệu ứng Nhà kính 1824 Joseph Fourier (1768–1830), Svante August Arrhenius (1859–1927), John Tyndall (1820–1893) “Bất chấp mọi tin tức

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com