250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 54)

Con diều Ben Franklin

1752

Benjamin Franklin (1706–1790)

Benjamin Franklin là nhà phát minh, chính khách, chủ nhà in, nhà triết học, và nhà khoa học. Mặc dù ông có nhiều tài năng, song như nhà sử học Brooke Hindle viết, “Toàn bộ các hoạt động khoa học của Franklin đều liên quan đến tia sét và các vấn đề điện khác. Việc ông liên hệ tia sét với dòng điện, thông qua thí nghiệm nổi tiếng với con diều trong cơn giông, là một tiến bộ đáng kể về nhận thức khoa học. Nó được ứng dụng rộng rãi trong việc xây dựng các cột thu lôi để bảo vệ các toàn nhà ở Mĩ lẫn châu Âu.” Mặc dù có lẽ không sánh bằng với nhiều mốc son vật lí khác trong quyển sách này, nhưng “con diều của Franklin” thường được xem là một biểu tượng của việc tìm kiếm chân lí khoa học và đã truyền cảm hứng cho hàng thế hệ con trẻ ở nhà trường.

Vào năm 1750, để chứng thực tia sét là dòng điện, Franklin đề xuất một thí nghiệm thả bay một con diều trong cơn giông bão trông có khả năng trở thành cơn bão điện. Mặc dù một số nhà sử học còn bất đồng về các tình tiết của câu chuyện, nhưng theo Franklin, thí nghiệm của ông được tiến hành vào ngày 15 tháng Sáu, 1752 ở Philadelphia để trích xuất thành công năng lượng điện từ một đám mây. Trong một số phiên bản của câu chuyện, ông cầm một dải lụa buộc một cái chìa khóa tại đầu cuối dây diều để cách điện ông với dòng điện truyền từ dây xuống chìa khóa và đi vào chai Leyden (một dụng cụ trữ điện giữa hai điện cực). Các nhà nghiên cứu khác đã không thực hiện sự phòng ngừa như vậy và đã bị điện giật khi tiến hành các thí nghiệm tương tự. Franklin viết, “Khi mưa làm ướt sợi dây diều để nó có thể dẫn lửa điện tự do, bạn sẽ thấy điện tuôn ra thật đẹp mắt từ cái chìa khóa khi bạn chạm tay vào, và với chìa khóa này… chai Leyden có thể được tích điện…”

Nhà sử học Joyce Chaplin lưu ý rằng thí nghiệm con diều không phải thí nghiệm đầu tiên nhận ra liên hệ tia sét với dòng điện, nhưng thí nghiệm con diều đã chứng thực kết quả này. Franklin “đang cố đánh giá xem các đám mây có bị nhiễm điện hay không và, nếu có, thì chúng nhiễm điện dương hay âm. Ông muốn xác định sự có mặt của… dòng điện trong tự nhiên, [và] nó làm giảm rất nhiều công sức của ông để mô tả chúng mà kết quả chỉ là… cột thu lôi.”

Benjamin Franklin lấy điện từ bầu trời

“Benjamin Franklin lấy điện từ bầu trời” (khoảng năm 1816), tranh của họa sĩ Mĩ gốc Anh Benjamin West (1738–1820). Một dòng điện sáng rực rơi từ cái chìa khóa sang chai Leyden trong tay ông.

XEM THÊM. Ngọn lửa St. Elmo (78), Chai Leyden (1744), Cây điện Lichtenberg (1777), Cuộn Tesla (1891), Thang Jacob (1931).

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí
Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com