250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 53)

Chai Leyden
1744

Pieter van Musschenbroek (1692–1761), Ewald Georg von Kleist (1700–1748), Jean-Antoine Nollet (1700–1770), Benjamin Franklin (1706–1790)

“Chai Leyden là điện chứa trong chai, một cách khéo léo để trữ điện tích tĩnh và giải phóng nó khi cần,” tác giả Tom McNichol viết. “Các nhà thực nghiệm gan dạ đã khiến các đám đông chết mê chết mệt trên khắp châu Âu… giết chim chóc và động vật nhỏ bằng một xung điện tích dự trữ… Vào năm 1746, Jean-Antoine Nollet, một mục sư và nhà vật lí người Pháp, đã cho phóng điện một chai Leyden trước sự hiện diện của Vua Louis XV, gửi một dòng điện tĩnh chạy qua một dải gồm 180 Cận vệ Hoàng gia nắm tay nhau.” Nollet còn cho nối dây một hàng gồm vài trăm thầy tu Carthusian, trao cho họ cú sốc của cuộc đời.

Chai Leyden là một dụng cụ lưu trữ tĩnh điện giữa một điện cực ở bên ngoài chai và một điện cực khác ở bên trong. Một phiên bản xưa được phát minh vào năm 1744 bởi nhà nghiên cứu người Phổ Ewald Georg von Kleist. Một năm sau, nhà khoa học Hà Lan Pieter van Musschenbroek độc lập phát minh ra một dụng cụ tương tự trong khi ở Leiden (còn phát âm Leyden). Chai Leyden quan trọng trong nhiều thí nghiệm về điện ngày xưa. Ngày nay, chai Leyden được cho là một phiên bản xa xưa của tụ điện, một linh kiện điện tử gồm hai vật dẫn ngăn cách nhau bởi một điện môi (chất cách điện). Khi có một hiệu điện thế (điện áp) giữa hai vật dẫn, thì trong điện môi sinh ra một điện trường lưu trữ năng lượng. Khoảng cách giữa hai vật dẫn càng hẹp, thì điện tích có thể lưu trữ càng lớn.

Một thiết kế tiêu biểu gồm một chai thủy tinh với các lá kim loại lót một phần bên ngoài và bên trong chai. Một thanh kim loại cắm xuyên qua nắp chai và nối với miếng kim loại lót bên trong bằng một dây xích. Thanh kim loại được tích tĩnh điện bằng một phương tiện thuận lợi nào đó – chẳng hạn, bằng cách chạm nó vào một thanh thủy tinh vừa cọ xát với lụa. Nếu ai đó chạm vào thanh kim loại, thì người đó sẽ nhận một sốc điện. Có thể nối vài chai song song với nhau để tăng lượng điện tích lưu trữ.

Máy Wimshurst

Nhà phát minh người Anh James Wimshurst (1832–1903) đã phát minh ra Máy Wimshurst, một dụng cụ tĩnh điện tạo ra điện thế cao. Một tia lửa điện nhảy qua khoảng trống tạo bởi hai quả cầu kim loại. Lưu ý hai chai Leyden dùng để trữ điện tích.

XEM THÊM. Máy phát Tĩnh điện Von Guericke (1660), Con diều Ben Franklin (1752), Cây điện Lichtenberg (1777), Pin (1800), Cuộn Tesla (1891), Thang Jacob (1931).

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí
Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Màu nào xuất hiện đầu tiên trong vũ trụ?
24/10/2019
Vũ trụ đắm chìm trong một biển ánh sáng, từ ánh bập bùng màu trắng-xanh của các sao trẻ đến ánh le lói màu đỏ đậm của
Kỉ lục mới về gia tốc electron: Từ zero lên 7,8 GeV trên 8 inch
23/10/2019
Để tìm hiểu bản chất của vũ trụ, các nhà khoa học phải chế tạo các máy va chạm hạt làm gia tốc electron và hạt phản
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 56)
22/10/2019
Định luật Bode về khoảng cách hành tinh 1766 Johann Elert Bode (1747–1826), Johann Daniel Titius (1729–1796) Định luật Bode, còn gọi
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 55)
22/10/2019
Hiệu ứng giọt đen 1761 Torbern Olof Bergman (1735-1784), James Cook (1728-1779) Albert Einstein từng nói rằng điều khó hiểu nhất ở
Tương lai nhân loại - Michio Kaku (Phần 28)
22/10/2019
HAI CÁCH ĐỂ SỐ HOÁ TÂM TRÍ Thực ra có hai phương án tiếp cận riêng biệt để số hóa bộ não con người. Đầu tiên là Dự
Tương lai nhân loại - Michio Kaku (Phần 27)
22/10/2019
MỘT QUAN ĐIỂM KHÁC VỀ SỰ BẤT TỬ Adaline có thể hối hận về món quà bất tử, và có lẽ cô ấy không đơn độc, nhưng
Thời gian là gì? (Phần 2)
21/10/2019
Vậy thì hãy nói đi: Thời gian là gì? Hãy nói một chút về lũ chồn sương. Để nắm rõ hơn cách các nhà vật lí nghĩ về
Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 86)
16/10/2019
Chất siêu chảy Khi những chất lỏng nhất định, ví dụ helium lỏng, khi được làm lạnh xuống chỉ bằng vài độ trên không

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com