250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 26)

Đồng hồ cát

1336

Ambrogio Lorenzetti (1290-1348)

Tác giả người Pháp Jules Renard (1864-1910) từng viết rằng, “Tình yêu tựa như một đồng hồ cát, với trái tim đầy ắp khi bộ não rỗng tuếch”. Đồng hồ cát đo thời gian bằng những hạt cát mịn chảy qua một cổ hẹp từ bình chứa phía trên. Độ dài thời gian đo được tùy thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm thể tích cát, hình dạng của bình chứa, bề rộng cổ thót, và loại cát sử dụng. Mặc dù đồng hồ cát có lẽ đã được sử dụng vào thế kỉ thứ ba trước Công nguyên, song bằng chứng được ghi chép đầu tiên về đồng hồ cát không hề xuất hiện mãi cho đến bức tranh tường năm 1338 Biểu tượng về Chính phủ tốt của họa sĩ người Italia Ambrogio Lorenzetti. Thật thú vị, những con thuyền buồm của Ferdinand Magellan lưu giữ 18 đồng hồ cát trên mỗi tàu khi ông cố đi vòng quanh địa cầu. Một trong những đồng hồ cát lớn nhất – cao 39 foot (11,9 m) – được xây dựng vào năm 2008 ở Moscow. Xuyên suốt lịch sử, đồng hồ được dùng trong các nhà xưởng và để kiểm soát độ dài các bài giảng thuyết trong nhà thờ.

Vào năm 1996, các nhà nghiên cứu người Anh tại Đại học Leicester xác định được rằng tốc độ chảy chỉ phụ thuộc vào vài centi-mét phía trên cổ thót chứ không phụ thuộc vào toàn khối cát phía trên. Họ còn tìm thấy rằng những hạt thủy tinh nhỏ gọi là ballotini đem lại kết quả sinh lợi nhất. “Với một thể tích ballotini cho trước,” các nhà nghiên cứu viết, “chu kì được kiểm soát bởi kích cỡ của chúng, cỡ khẩu độ, và hình dạng bình chứa. Biết rằng khẩu độ ít nhất gấp 5 lần đường kính hạt, chu kì P được cho bởi biểu thức P = KV(D − d)−2,5, trong đó P được đo bằng giây, V kí hiệu cho thể tích toàn phần của ballotini theo ml, d là đường kính hạt cực đại tính theo mm…, và D là đường kính của khẩu độ tròn tính theo mm. Hệ số tỉ lệ K phụ thuộc vào hình dạng của bình chứa.” Ví dụ, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy các giá trị khác nhau của K cho bình chứa hình nón và hình đồng hồ cát. Mọi tác động nhiễu đối với đồng hồ cát đều làm tăng chu kì thời gian, nhưng các thay đổi về nhiệt độ chẳng gây ra hiệu ứng nào quan sát được.

Đồng hồ cát

Đồng hồ cát có lẽ đã được sử dụng vào thế kỉ thứ ba tCN. Các thuyền buồm của Ferdinand Magellan có 18 đồng hồ cát trên mỗi thuyền khi ông cố đi vòng quanh địa cầu.

XEM THÊM. Đồng hồ Mặt Trời (3000 tCN), Đồng hồ kỉ niệm (1841), Du hành thời gian (1949), Đồng hồ nguyên tử (1955).

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí | Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Sai lệch 9 phần trăm
10/07/2019
Một sai lệch giữa các phép đo về hằng số Hubble khiến các nhà khoa học phát vấn liệu có điều gì đó không đúng trong hiểu
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 44)
10/07/2019
Chương 12 HÊ, NHÌN ĐI… NÓ BAY KÌA! Khí động lực học và những máy bay đầu tiên Không bao lâu sau khi những máy bay đầu tiên
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 43)
10/07/2019
SỰ THĂNG BẰNG CỦA VIÊN ĐẠN Như ta đã thấy ở phần trước, yếu tố chính làm thăng bằng một viên đạn là chuyển động
Rốt cuộc hydrogen kim loại đã được tạo ra hay chưa?
09/07/2019
Rất nhiều nhà vật lí trong các năm qua khẳng định rằng họ có thể biến hydrogen thành kim loại bằng cách nén nó cực mạnh,
Trái Đất tử ngoại nhìn từ một đài quan sát trên Mặt Trăng
09/07/2019
Hành tinh nào thế này? Trái Đất đấy. Bức ảnh màu giả này cho thấy Trái Đất trông như thế nào trong miền ánh sáng tử
Một trường hợp phản trực giác trong đó hai điện tích cùng dấu hút nhau
09/07/2019
Khi nói đến điện tích, luôn có một chân lí bất di bất dịch: điện tích trái dấu hút nhau, cùng dấu đẩy nhau. Nhưng trong
Xác định lại các giới hạn của độ chuẩn xác đo lường
09/07/2019
Trong hàng thế kỉ, con người đã và đang mở rộng kiến thức của mình về thế giới thông qua việc đo lường ngày càng chính
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 44)
09/07/2019
Boron Là á kim duy nhất trong một nhóm nếu không đã gồm toàn kim loại, boron là nguyên tố đứng đầu nhưng không tiêu biểu lắm

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com