250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 26)

Đồng hồ cát

1336

Ambrogio Lorenzetti (1290-1348)

Tác giả người Pháp Jules Renard (1864-1910) từng viết rằng, “Tình yêu tựa như một đồng hồ cát, với trái tim đầy ắp khi bộ não rỗng tuếch”. Đồng hồ cát đo thời gian bằng những hạt cát mịn chảy qua một cổ hẹp từ bình chứa phía trên. Độ dài thời gian đo được tùy thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm thể tích cát, hình dạng của bình chứa, bề rộng cổ thót, và loại cát sử dụng. Mặc dù đồng hồ cát có lẽ đã được sử dụng vào thế kỉ thứ ba trước Công nguyên, song bằng chứng được ghi chép đầu tiên về đồng hồ cát không hề xuất hiện mãi cho đến bức tranh tường năm 1338 Biểu tượng về Chính phủ tốt của họa sĩ người Italia Ambrogio Lorenzetti. Thật thú vị, những con thuyền buồm của Ferdinand Magellan lưu giữ 18 đồng hồ cát trên mỗi tàu khi ông cố đi vòng quanh địa cầu. Một trong những đồng hồ cát lớn nhất – cao 39 foot (11,9 m) – được xây dựng vào năm 2008 ở Moscow. Xuyên suốt lịch sử, đồng hồ được dùng trong các nhà xưởng và để kiểm soát độ dài các bài giảng thuyết trong nhà thờ.

Vào năm 1996, các nhà nghiên cứu người Anh tại Đại học Leicester xác định được rằng tốc độ chảy chỉ phụ thuộc vào vài centi-mét phía trên cổ thót chứ không phụ thuộc vào toàn khối cát phía trên. Họ còn tìm thấy rằng những hạt thủy tinh nhỏ gọi là ballotini đem lại kết quả sinh lợi nhất. “Với một thể tích ballotini cho trước,” các nhà nghiên cứu viết, “chu kì được kiểm soát bởi kích cỡ của chúng, cỡ khẩu độ, và hình dạng bình chứa. Biết rằng khẩu độ ít nhất gấp 5 lần đường kính hạt, chu kì P được cho bởi biểu thức P = KV(D − d)−2,5, trong đó P được đo bằng giây, V kí hiệu cho thể tích toàn phần của ballotini theo ml, d là đường kính hạt cực đại tính theo mm…, và D là đường kính của khẩu độ tròn tính theo mm. Hệ số tỉ lệ K phụ thuộc vào hình dạng của bình chứa.” Ví dụ, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy các giá trị khác nhau của K cho bình chứa hình nón và hình đồng hồ cát. Mọi tác động nhiễu đối với đồng hồ cát đều làm tăng chu kì thời gian, nhưng các thay đổi về nhiệt độ chẳng gây ra hiệu ứng nào quan sát được.

Đồng hồ cát

Đồng hồ cát có lẽ đã được sử dụng vào thế kỉ thứ ba tCN. Các thuyền buồm của Ferdinand Magellan có 18 đồng hồ cát trên mỗi thuyền khi ông cố đi vòng quanh địa cầu.

XEM THÊM. Đồng hồ Mặt Trời (3000 tCN), Đồng hồ kỉ niệm (1841), Du hành thời gian (1949), Đồng hồ nguyên tử (1955).

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí | Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Chốt đáp số cho bài toán bán kính proton
20/09/2019
Vào năm 2010, các nhà vật lí ở Đức báo cáo rằng họ đã thực hiện được phép đo đặc biệt chính xác về kích cỡ proton,
Tranh cãi vẫn chưa dứt về chuyện tìm thấy sóng hấp dẫn
18/09/2019
Nhóm hợp tác giành giải Nobel LIGO vừa công bố một bài báo mô tả chi tiết hơn bao giờ hết về cách nhóm này phân tích các tín
Lần đầu tiên nghe được ‘tiếng khóc chào đời’ của một lỗ đen mới sinh
17/09/2019
Nếu thuyết tương đối rộng của Albert Einstein vẫn đúng, thì một lỗ đen ra đời từ sự va chạm chấn động vũ trụ của hai
Tìm hiểu nhanh vật lí hạt (Phần 7)
16/09/2019
Nhà nguyên tử luận đầu tiên Cuộc hành trình của chúng ta đã xuất phát từ đâu? Tôi cho rằng “vật lí hạt” đã khởi
Tìm hiểu nhanh vật lí hạt (Phần 6)
16/09/2019
Tìm kiếm mã code Richard Feynman vĩ đại (1918-88), người cùng nhận Giải Nobel Vật lí cho những đóng góp của ông cho triết học
Giải được bí ẩn nhiễm điện do cọ xát
15/09/2019
Đa số mọi người đều từng trải nghiệm cảm giác tóc dựng đứng sau khi cọ xát bong bóng lên đầu mình hay tia lửa xoẹt
Các nguyên tử tăng tốc đến 5000 km/s khi chúng rơi vào siêu lỗ đen
15/09/2019
Các quan sát về chất khí đang bị nuốt vào siêu lỗ đen tại tâm của các quasar đã làm sáng tỏ thêm về cách những vật thể
Phát hiện hơi nước trên một hành tinh đá ở xa
14/09/2019
Các nhà khoa học vừa phát hiện thấy hơi nước trong khí quyển của một hành tinh đá ở cách Trái Đất 110 năm ánh sáng. Tên

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com