250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 25)

Giải thích cầu vồng

1304

Abu Ali al-Hasan ibn al-Haytham (965–1039), Kamal al-Din al-Farisi (1267–khoảng 1320), Theodoric xứ Freiberg (khoảng 1250–khoảng 1310)

“Ai trong chúng ta mà không từng chiêm ngưỡng nét đẹp hùng vĩ của cầu vồng lặng lẽ vắt qua bầu trời sau cơn dông bão?” trích lời của các tác giả Raymond Lee, Jr. và Alistair Fraser. “Sống động và hấp dẫn, hình ảnh này làm gợi nhớ những kí ức tuổi thơ, những câu chuyện dân gian đáng kính, và có lẽ cả một số bài học khoa học nửa nhớ nửa không… Một số xã hội xem cầu vồng là một con mãng xà báo điềm gỡ lượn qua bầu trời, trong khi những xã hội khác thì hình dung nó là một cầu nối hữu hình giữa thần thánh và con người.” Cầu vồng vắt qua một số hố phân chia hiện đại giữa nghệ thuật và khoa học.

Ngày nay chúng ta biết rằng màu sắc bắt mắt của cầu vồng là kết quả của ánh sáng mặt trời trước tiên bị khúc xạ (chịu sự thay đổi hướng) khi nó đi vào bề mặt của giọt mưa, rồi sau đó bị phản xạ khỏi mặt sau của giọt mưa về phía người quan sát, và bị khúc xạ lần nữa khi nó đi ra khỏi giọt mưa. Sự phân tách ánh sáng trắng thành các màu khác nhau xảy ra là do các bước sóng khác nhau – tương ứng với các màu sắc khác nhau – khúc xạ ở những góc khác nhau.

Những lí giải đúng đầu tiên về cầu vồng, bao gồm hai lần khúc xạ và một phản xạ, được nêu ra độc lập nhau gần như đồng thời bởi Kamal al-Din al-Farisi và Theodoric xứ Freiberg. Al-Farisi là một nhà khoa học Hồi giáo người Ba Tư, sinh ra ở Iran và tiến hành các thí nghiệm với một quả cầu trong suốt chứa đầy nước. Theodoric xứ Freiberg, một nhà thần học và nhà vật lí người Đức, sử dụng một cơ cấu thí nghiệm tương tự.

Thật thú vị khi mà có nhiều khám phá đồng thời xuất hiện trong các tác phẩm vĩ đại của khoa học và toán học. Ví dụ, các định luật chất khí, dải Möbius, giải tích, thuyết tiến hóa, và hình học hyperbolic đều được phát triển đồng thời bởi những cá nhân khác nhau. Có lẽ những khám phá đồng thời như thế xảy ra là vì thời gian đã “chín muồi” cho những khám phá như thế, với kho kiến thức mà con người tích góp được cho đến thời điểm các khám phá xảy ra. Thỉnh thoảng, hai nhà khoa học, làm việc riêng với nhau, cùng bị thôi thúc khi đọc một nghiên cứu sơ bộ nào đó giống nhau. Trong trường hợp cầu vồng, cả Theodoric và al-Farasi đều dựa trên quyển Book of Optics của nhà bác học Hồi giáo Ibn al-Haytham (Alhazen).

Cầu vồng

Trong Kinh Thánh, Chúa bảo Noah rằng cầu vồng là một dấu hiệu của sự thỏa thuận với Chúa (tranh của Joseph Anton Koch [1768–1839]).

Cầu vồng

Các màu cầu vồng là do ánh sáng mặt trời bị khúc xạ và phản xạ bên trong các giọt nước mưa.

XEM THÊM. Định luật Snell về khúc xạ (1621), Lăng kính Newton (1672), Tán xạ Rayleigh (1871), Lục quang tuyến (1882).

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí | Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Sai lệch 9 phần trăm
10/07/2019
Một sai lệch giữa các phép đo về hằng số Hubble khiến các nhà khoa học phát vấn liệu có điều gì đó không đúng trong hiểu
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 44)
10/07/2019
Chương 12 HÊ, NHÌN ĐI… NÓ BAY KÌA! Khí động lực học và những máy bay đầu tiên Không bao lâu sau khi những máy bay đầu tiên
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 43)
10/07/2019
SỰ THĂNG BẰNG CỦA VIÊN ĐẠN Như ta đã thấy ở phần trước, yếu tố chính làm thăng bằng một viên đạn là chuyển động
Rốt cuộc hydrogen kim loại đã được tạo ra hay chưa?
09/07/2019
Rất nhiều nhà vật lí trong các năm qua khẳng định rằng họ có thể biến hydrogen thành kim loại bằng cách nén nó cực mạnh,
Trái Đất tử ngoại nhìn từ một đài quan sát trên Mặt Trăng
09/07/2019
Hành tinh nào thế này? Trái Đất đấy. Bức ảnh màu giả này cho thấy Trái Đất trông như thế nào trong miền ánh sáng tử
Một trường hợp phản trực giác trong đó hai điện tích cùng dấu hút nhau
09/07/2019
Khi nói đến điện tích, luôn có một chân lí bất di bất dịch: điện tích trái dấu hút nhau, cùng dấu đẩy nhau. Nhưng trong
Xác định lại các giới hạn của độ chuẩn xác đo lường
09/07/2019
Trong hàng thế kỉ, con người đã và đang mở rộng kiến thức của mình về thế giới thông qua việc đo lường ngày càng chính
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 44)
09/07/2019
Boron Là á kim duy nhất trong một nhóm nếu không đã gồm toàn kim loại, boron là nguyên tố đứng đầu nhưng không tiêu biểu lắm

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com