250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 25)

Giải thích cầu vồng

1304

Abu Ali al-Hasan ibn al-Haytham (965–1039), Kamal al-Din al-Farisi (1267–khoảng 1320), Theodoric xứ Freiberg (khoảng 1250–khoảng 1310)

“Ai trong chúng ta mà không từng chiêm ngưỡng nét đẹp hùng vĩ của cầu vồng lặng lẽ vắt qua bầu trời sau cơn dông bão?” trích lời của các tác giả Raymond Lee, Jr. và Alistair Fraser. “Sống động và hấp dẫn, hình ảnh này làm gợi nhớ những kí ức tuổi thơ, những câu chuyện dân gian đáng kính, và có lẽ cả một số bài học khoa học nửa nhớ nửa không… Một số xã hội xem cầu vồng là một con mãng xà báo điềm gỡ lượn qua bầu trời, trong khi những xã hội khác thì hình dung nó là một cầu nối hữu hình giữa thần thánh và con người.” Cầu vồng vắt qua một số hố phân chia hiện đại giữa nghệ thuật và khoa học.

Ngày nay chúng ta biết rằng màu sắc bắt mắt của cầu vồng là kết quả của ánh sáng mặt trời trước tiên bị khúc xạ (chịu sự thay đổi hướng) khi nó đi vào bề mặt của giọt mưa, rồi sau đó bị phản xạ khỏi mặt sau của giọt mưa về phía người quan sát, và bị khúc xạ lần nữa khi nó đi ra khỏi giọt mưa. Sự phân tách ánh sáng trắng thành các màu khác nhau xảy ra là do các bước sóng khác nhau – tương ứng với các màu sắc khác nhau – khúc xạ ở những góc khác nhau.

Những lí giải đúng đầu tiên về cầu vồng, bao gồm hai lần khúc xạ và một phản xạ, được nêu ra độc lập nhau gần như đồng thời bởi Kamal al-Din al-Farisi và Theodoric xứ Freiberg. Al-Farisi là một nhà khoa học Hồi giáo người Ba Tư, sinh ra ở Iran và tiến hành các thí nghiệm với một quả cầu trong suốt chứa đầy nước. Theodoric xứ Freiberg, một nhà thần học và nhà vật lí người Đức, sử dụng một cơ cấu thí nghiệm tương tự.

Thật thú vị khi mà có nhiều khám phá đồng thời xuất hiện trong các tác phẩm vĩ đại của khoa học và toán học. Ví dụ, các định luật chất khí, dải Möbius, giải tích, thuyết tiến hóa, và hình học hyperbolic đều được phát triển đồng thời bởi những cá nhân khác nhau. Có lẽ những khám phá đồng thời như thế xảy ra là vì thời gian đã “chín muồi” cho những khám phá như thế, với kho kiến thức mà con người tích góp được cho đến thời điểm các khám phá xảy ra. Thỉnh thoảng, hai nhà khoa học, làm việc riêng với nhau, cùng bị thôi thúc khi đọc một nghiên cứu sơ bộ nào đó giống nhau. Trong trường hợp cầu vồng, cả Theodoric và al-Farasi đều dựa trên quyển Book of Optics của nhà bác học Hồi giáo Ibn al-Haytham (Alhazen).

Cầu vồng

Trong Kinh Thánh, Chúa bảo Noah rằng cầu vồng là một dấu hiệu của sự thỏa thuận với Chúa (tranh của Joseph Anton Koch [1768–1839]).

Cầu vồng

Các màu cầu vồng là do ánh sáng mặt trời bị khúc xạ và phản xạ bên trong các giọt nước mưa.

XEM THÊM. Định luật Snell về khúc xạ (1621), Lăng kính Newton (1672), Tán xạ Rayleigh (1871), Lục quang tuyến (1882).

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí | Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Chốt đáp số cho bài toán bán kính proton
20/09/2019
Vào năm 2010, các nhà vật lí ở Đức báo cáo rằng họ đã thực hiện được phép đo đặc biệt chính xác về kích cỡ proton,
Tranh cãi vẫn chưa dứt về chuyện tìm thấy sóng hấp dẫn
18/09/2019
Nhóm hợp tác giành giải Nobel LIGO vừa công bố một bài báo mô tả chi tiết hơn bao giờ hết về cách nhóm này phân tích các tín
Lần đầu tiên nghe được ‘tiếng khóc chào đời’ của một lỗ đen mới sinh
17/09/2019
Nếu thuyết tương đối rộng của Albert Einstein vẫn đúng, thì một lỗ đen ra đời từ sự va chạm chấn động vũ trụ của hai
Tìm hiểu nhanh vật lí hạt (Phần 7)
16/09/2019
Nhà nguyên tử luận đầu tiên Cuộc hành trình của chúng ta đã xuất phát từ đâu? Tôi cho rằng “vật lí hạt” đã khởi
Tìm hiểu nhanh vật lí hạt (Phần 6)
16/09/2019
Tìm kiếm mã code Richard Feynman vĩ đại (1918-88), người cùng nhận Giải Nobel Vật lí cho những đóng góp của ông cho triết học
Giải được bí ẩn nhiễm điện do cọ xát
15/09/2019
Đa số mọi người đều từng trải nghiệm cảm giác tóc dựng đứng sau khi cọ xát bong bóng lên đầu mình hay tia lửa xoẹt
Các nguyên tử tăng tốc đến 5000 km/s khi chúng rơi vào siêu lỗ đen
15/09/2019
Các quan sát về chất khí đang bị nuốt vào siêu lỗ đen tại tâm của các quasar đã làm sáng tỏ thêm về cách những vật thể
Phát hiện hơi nước trên một hành tinh đá ở xa
14/09/2019
Các nhà khoa học vừa phát hiện thấy hơi nước trong khí quyển của một hành tinh đá ở cách Trái Đất 110 năm ánh sáng. Tên

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com