250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 16)

Ròng rọc

230 tCN

Archimedes (khoảng 287 tCN – khoảng 212 tCN)


 

Ròng rọc là một cơ chế thường gồm một bánh xe và một trục quay. Một sợi dây vắt qua bánh xe sao cho ròng rọc có thể làm đổi hướng của lực tác dụng, chẳng hạn, khi giúp một người hay một chiếc máy nâng hoặc kéo một vật nặng. Ròng rọc còn giúp di chuyển tải trọng dễ dàng hơn vì nó làm giảm lực tác dụng cần thiết.

Ròng rọc có lẽ đã ra đời từ thời tiền sử khi ai đó vắt một sợi dây qua một cành cây chắn ngang và dùng nó để nâng một vật nặng. Tác giả Kendall Haven viết, “Vào năm 3000 tCN, các ròng rọc với bánh xe xẻ rãnh như thế (để cho dây không trượt ra ngoài) đã có ở Ai Cập và Syria. Nhà toán học và nhà phát minh Hi Lạp Archimedes được ghi nhận đã phát minh ra ròng rọc ghép vào khoảng năm 230 tCN… trong đó một số bánh xe và dây kết hợp nhau nâng một vật lên… gấp nhiều lần sức nâng của một người. Các hệ thống pa-lăng hiện đại là các ví dụ của ròng rọc ghép.”

Các ròng rọc trông vẻ như thần kì ở chỗ chúng có thể làm giảm bề rộng và độ bền của sợi dây cần thiết, và lực cần thiết, để nâng các vật nặng. Thật vậy, theo các truyền thuyết và tác phẩm của nhà sử học Hi Lạp Plutarch, Archimedes có lẽ đã sử dụng một ròng rọc ghép để giúp di chuyển những con thuyền to nặng với nỗ lực tối thiểu. Tất nhiên, chẳng có quy luật thiên nhiên nào bị vi phạm. Công, được định nghĩa bằng lực nhân với quãng đường dịch chuyển, vẫn như cũ – các ròng rọc cho phép người ta kéo bằng lực nhẹ hơn nhưng với quãng kéo dài hơn. Trên thực tế, thêm nhiều ròng rọc làm tăng lực ma sát trượt, và, do đó, một hệ ròng rọc có thể giảm hiệu quả sau một số lần sử dụng nhất định. Khi thực hiện tính toán ước tính nỗ lực cần thiết để sử dụng một hệ ròng rọc, các kĩ sư thường giả định rằng ròng rọc và dây nối rất nhẹ so với trọng lượng được di chuyển. Xuyên suốt lịch sử, các hệ thống pa-lăng đặc biệt thông dụng ở các thuyền buồm, nơi không phải lúc nào cũng có sẵn sức kéo có máy hỗ trợ.

Cận cảnh một hệ ròng rọc

Cận cảnh một hệ ròng rọc trên một du thuyền kiểu cổ. Các sợi dây trong ròng rọc di chuyển trên các bánh xe sao cho ròng rọc có thể làm đổi hướng của lực tác dụng và khiến việc di chuyển tải trọng trở nên nhẹ nhàng hơn.

XEM THÊM. Atlatl (30.000 tCN), Nỏ chữ thập (341 tCN), Con lắc Foucault (1851).

250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí | Clifford A. Pickover
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 60)
11/11/2019
Định luật Coulomb về Tĩnh điện 1785 Charles-Augustin Coulomb (1736–1806) “Chúng ta gọi ngọn lửa của đám mây đen ấy là
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 59)
11/11/2019
Lỗ đen 1783 John Michell (1724-1793), Karl Schwarzschild (1873-1916), John Archibald Wheeler (1911-2008), Stephen William Hawking (1942-2018) Các nhà
Chuyển động của các hành tinh đặt ra giới hạn mới lên khối lượng graviton
11/11/2019
Có thể dùng chuyển động của các hành tinh để đưa ra ước tính tốt nhất cho giới hạn trên của khối lượng graviton – một
Đi tìm nguồn gốc của khái niệm du hành thời gian
10/11/2019
Giấc mơ du hành xuyên thời gian vốn đã xưa cũ và ở đâu cũng có. Thế nhưng niềm hứng khởi của con người đối với sự du
Thorium decahydride siêu dẫn ở 161 K
09/11/2019
Một nhóm nhà khoa học, dưới sự chỉ đạo của Artem Oganov ở Skoltech và Viện Vật lí và Công nghệ Moscow, và Ivan Troyan ở Viện
Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 92)
09/11/2019
Các kiểu máy tính lượng tử Các nhà vật lí đang phát triển máy tính lượng tử không kì vọng chế tạo được ngay một mẫu
Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 91)
09/11/2019
Điện toán lượng tử Máy tính lượng tử hứa hẹn làm thay đổi thế giới theo những cách mà chúng ta không thể hình dung nổi.
Định luật Coulomb về tĩnh điện (Phần 2)
08/11/2019
Charles-Augustin de Coulomb (1736–1806), nhà vật lí Pháp nổi tiếng với định luật mô tả lực tương tác giữa hai điện tích

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com