Những con số làm nên vũ trụ - Phần 64

Quả cầu sét

Có đôi khi tôi cho rằng Ian Fleming, tác giả của James Bond, bằng cách nào đó đã học được về hiệu suất của sự nhiệt hạch hydrogen. Xét cho cùng, ông từng vào học trường Eton College, một trường tư thục hàng đầu ở Anh quốc – mặc dù rất không có khả năng đề tài này được dạy ở một cấp học như thế. Tuy nhiên, James Bond không được gọi là “7”, mà anh ta được gọi là “007”. Có lẽ anh ta được gọi thế chẳng phải vì làm cái gì liên quan đến hiệu suất nhiệt hạch hydrogen, mà chỉ là tình cờ thôi.

Vâng, nói về mặt vật lí, con số 0,007 cũng phải là một sự tình cờ - nó là một con số may mắn đích thực, và có lẽ là con số đặc biệt nhất mà chúng ta nói tới trong quyển sách này. Những con số khác là những hằng số vạn vật. Như chúng ta biết, hằng số hấp dẫn G là như nhau dù là ở đây hay ở những thiên hà cách xa chục tỉ năm ánh sáng. Số Avogadro là số phân tử trong một mol chất bất kì – mặc dù khái niệm mol được định nghĩa sao cho số Avogadro không thể biến thiên từ chất này sang chất khác. Nhưng có lẽ chẳng có chuyện gì hệ trọng nếu những con số đó hơi khác đi một chút. Nhưng mặt khác, con số 0,007 không thể thay đổi mà không làm vạn vật trở nên rất khác đi. Sự nhiệt hạch ảnh hưởng đến những sự biến đổi khác ngoài việc tạo ra helium từ hydrogen, mặc dù hiệu suất của những biến đổi này nhỏ hơn đáng kể so với hiệu suất tạo ra helium từ hydrogen. Đây là một cái rất hay – đối với chúng ta. Nếu hiệu suất của những biến đổi đó là quá cao, thì cuộc đời của các ngôi sao sẽ ngắn hơn nhiều, và có khả năng sẽ không có thời gian cho sự sống tiến hóa.

Các giai đoạn trong sự nhiệt hạch hạt nhân hết sức nhạy với con số 0,007. Giai đoạn đầu tiên là dây chuyền proton-proton, khi hai proton lao vào nhau, tạo ra deuterium, một đồng vị của hydrogen có hạt nhân gồm một proton và một neutron, vì một trong hai proton “làm mất” điện tích của nó và biến thành một neutron. Nếu hiệu suất thấp cỡ 0,006, thì neutron và proton sẽ không liên kết với nhau, deuterium sẽ không hình thành, và vũ trụ sẽ không có cái gì khác ngoài hydrogen. Sẽ vẫn có những ngôi sao, nhưng thay vì là những cỗ máy tạo ra những nguyên tố khác, chúng đơn giản là những quả cầu hydrogen to kệch và vô sinh và – như trong nỗ lực thứ hai của Kelvin nhằm lí giải làm thế nào Mặt trời tiếp tục tỏa sáng – chúng nóng lên khi chúng co lại do lực hút hấp dẫn, phát sáng, và cuối cùng thì nguội đi và chết.

Mặt khác, nếu hiệu suất của sự nhiệt hạch hydrogen cao cỡ 0,008 thì sẽ quá dễ dàng cho các proton liên kết với nhau. Toàn bộ hydrogen trong vũ trụ sẽ nhanh chóng tạo thành helium và những nguyên tố nặng hơn, và không có hydrogen thì sẽ không có nước. Chúng ta có thể nghĩ tới những dạng sống khác có khả năng xuất hiện trong một vũ trụ như thế, nhưng chúng sẽ khác rất xa với bất cứ cái gì mà chúng ta biết – và chúng chắc chắn sẽ không phải là chúng ta.

Những con số làm nên vũ trụ
James D. Stein
Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Khi dòng điện tác dụng lên nam châm
08/06/2022
Khả năng khai thác lượng điện năng có vẻ vô tận là một trong những nền tảng của thế giới hiện đại. Công nghệ ấy
Nhận thức lịch sử về nam châm
28/05/2022
Vào năm 1600, một bác sĩ người Anh cho biết ngoài trọng lực, Trái Đất còn tác dụng những lực khác khi ông chỉ ra rằng hành
Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com