Những con số làm nên vũ trụ

Bài viết

Những con số làm nên vũ trụ - Phần 35

Viết bởi Trần Nghiêm Thứ ba, 10 Tháng 7 2012 07:44 10/10 - 1040 lượt đọc (Được đọc nhiều)

Tại sao lực điện và lực hấp dẫn khác biệt đến vậy?

Định luật lực hấp dẫn và định luật lực điện gần như giống hệt nhau khi biểu diễn trên phương diện toán học. Định luật vạn vật hấp dẫn Newton là F = GmM / r², trong đó m và M là hai khối lượng, r là khoảng cách giữa chúng, và G là hằng số hấp dẫn. Định luật Coulomb là F = kqQ / r², trong đó q và Q là hai điện tích, r là khoảng cách giữa chúng và k là hằng số tỉ lệ có ý nghĩa và giá trị chính xác chúng ta sẽ thấy trong vài trang tiếp theo. Có một số khác biệt quan trọng giữa những hiện tượng mà hai công thức này mô tả. Các khối lượng m và M chỉ có thể có giá trị dương, và lực hấp dẫn luôn là lực hút; mỗi khối lượng hút lấy mỗi khối lượng khác. Mặt khác, các giá trị q và Q có thể nhận giá trị dương hoặc âm, và lực điện có khi là lực hút (khi q và Q khác dấu) và có khi là lực đẩy (khi q và Q cùng dấu).

Một kết quả của hai thực tế này là mỗi người chúng ta là một vật hút hấp dẫn, vì mỗi người chúng ta đều có khối lượng dương, nhưng mỗi người chúng ta là trung hòa điện, cho nên chúng ta không hút cũng không đẩy lên các vật nhiễm điện (trừ trường hợp vào một ngày lạnh chúng ta đi trên thảm và thu lấy điện tích tĩnh điện) – bởi vì điện tích trung bình của các hạt trong cơ thể chúng ta là bằng không. Tuy nhiên, lí thuyết hấp dẫn và lí thuyết lực điện tiên đoán những hành trạng khác nhau cho những vật có tích hấp dẫn tổng hợp (tức là khối lượng, đó là vạn vật trong vũ trụ) và điện tích tổng hợp. Các tích hấp dẫn hút lẫn nhau, và như Newton trình bày, mọi vật đều có một trọng tâm và lực hấp dẫn phát ra từ vật đó có thể xem là phát ra từ trọng tâm của nó. Ngoài ra, các khối lượng hút lẫn nhau, điều đó giải thích tại sao nhân sắt nóng chảy của Trái đất nằm tại lõi của Trái đất chứ nếu không thì sự sống trên Trái đất làm sao là có thể khi mà toàn bộ hành tinh phủ đầy một đại dương sắt lỏng.

Tuy nhiên, Coulomb trình bày rằng vì các điện tích cùng dấu đẩy lẫn nhau, cho nên mọi điện tích toàn phần mà một vật có tốt nhất là đi càng xa những điện tích khác trên vật đó càng tốt. Hệ quả là điện tích tổng hợp tự phân bố chúng trên bề mặt vật. Mặc dù Coulomb đã lưu ý điều này trong các thí nghiệm của ông, nhưng ông đã chứng minh nó thành một định lí trong quyển Hồi kí Thứ tư của ông. Đối với những ai không tin rằng những định lí toán học có những ứng dụng thực tế, dưới đây là một lời khuyên có khi cứu mạng người là một hệ quả của định lí Coulomb: nếu bạn bị mắc lại trên đường trong cơn mưa giông có sét, thì hãy ở yên trong xe của bạn! Cho dù xe của bạn có bị sét đánh trúng, do đó có một điện tích tổng hợp, nhưng điện tích đó sẽ tự phân bố ở phía ngoài của xe, và miễn là bạn ở bên trong xe và không chạm với bất kì vật nào dẫn điện nối với bên ngoài xe, thì bạn vẫn an toàn. Định lí này được chứng minh một cách ấn tượng bởi Nicola Tesla, ông ngồi bên trong một “lồng sét” trầm tĩnh đọc sách trong khi những cú sét nhân tạo khủng khiếp xuyên ngang dọc xung quanh ông.

Những con số làm nên vũ trụ
James D. Stein
Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Tags:

Bài liên quan

Bài đọc nhiều

Thêm ý kiến của bạn

Các bài khác

	Googol & Google 18/05/2013 Googol là một thuật ngữ toán học mô tả một lượng khổng lồ. Nó không phải là một phát âm không chuẩn của tên gọi của
	10 nhà vật lí đi tiên phong 17/05/2013 Từ vật lí hạ nguyên tử cho đến vũ trụ học, dưới đây là 10 nhà vật lí tiên phong đã khai sinh ra những hướng đi mới trong
	Niels Bohr và thuyết nguyên tử 17/05/2013 Niels Bohr là một trong những nhà khoa học lỗi lạc nhất của vật lí hiện đại, ông nổi tiếng với những đóng góp quan trọng
	8 điều nên biết về xe điện 16/05/2013 Trong vòng vài tuần tới, chiếc xe điện có ổ cắm sạc thứ 100.000 sẽ được bán ở nước Mĩ. Nhưng cho đến nay, xe điện vẫn
	Thêm một hàng mới cho bảng tuần hoàn hóa học 16/05/2013 Hồi năm ngoái, các nhà khoa học ở Đức đã bắt đầu tiến hành tạo ra nguyên tố nặng nhất được biết trong vũ trụ: nguyên
	Terrella và cực quang trong phòng thí nghiệm 15/05/2013 Đây là ảnh chụp cực quang được mô phỏng trên một cái terrella. Terrella không gì hơn là một nam châm được khắc thành một
	Nhân Trái đất quay không đồng bộ với phần còn lại của hành tinh chúng ta 15/05/2013 Mọi người chúng ta đều biết rằng Trái đất đang quay dưới chân chúng ta, nhưng một nghiên cứu mới từ trường Đại học
	Lần đầu tiên tìm thấy hành tinh ngoại nhờ Einstein 15/05/2013 Do sự tương đối mờ nhạt của chúng so với ngôi sao bố mẹ của chúng, đa số những hành tinh ngoại (exoplanet) được biết đã