Nước có ở mọi nơi, nhưng không phải giọt nào cũng có sự sống

Cuộc tìm kiếm sự sống trên những hành tinh khác tập trung vào nước, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng – đánh giá từ hành tinh của chúng ta – một phần lớn của các điều kiện nước có lẽ không thích hợp cho sự sống.

alt

Chỉ khoảng 3,5% thể tích Trái đất có nhiệt độ và áp suất thích hợp cho nước ở thể lỏng. Và trong vùng này, chỉ 12% của nó có chứa sự sống. Ảnh: Jones & Lineweaver/Đại học quốc gia Australia.

Nước thiết yếu cho sự sống như chúng ta ai cũng biết. Nhưng không phải hễ có nước là có sự sống trong nó. Bằng cách sàng lọc dữ liệu thu từ những điều kiện cực độ, các nhà nghiên cứu đã tìm ra những giới hạn của cái cấu thành nên những điều kiện nước có thể ở được trên hành tinh của chúng ta. Kết quả này có thể giúp chúng ta xác định rõ loại nước nào trên những hành tinh khác sẽ có khả năng thích hợp cho sự sống hơn.

Nguyên tắc chỉ dẫn trong sự tìm kiếm hiện nay của chúng ta đối với sinh vật học ngoài địa cầu là “đi tìm nước”. Nhưng nghiên cứu mới cho thấy mục tiêu này cần có sự sàng lọc.

“Chúng ta nên đi tìm nước nóng hay có lẽ là nước lạnh?’, câu hỏi nêu ra của Eriita Jones thuộc trường Đại học quốc gia Australia, tác giả đứng đầu bài báo nghiên cứu có mặt trên số ra mới nhất của tạp chí Sinh vật học vũ trụ (Astrobiology).

Trên Trái đất, chúng ta biết rằng sự sống có thể tồn tại trong một ngưỡng rộng của nhiệt độ và áp suất nước, nhưng có những nơi có nước mà chẳng hề tìm thấy sự sống nào. Jones và người đồng nghiệp của bà, Charles Lineweaver, đã thực hiện một khảo sát toàn diện xem sự sống trải rộng bao xa vào “lãnh thổ nước” sẵn có trên địa cầu.

“Chúng tôi thử định lượng kiến thức của mình về sinh quyển địa cầu một cách tốt hơn”, Jones nói.

Các kết quả của họ cho thấy chỉ 12% thể tích của Trái đất nơi có nước lỏng tồn tại được biết có chứa sự sống. Với phần còn lại của thể tích này, sự sống có lẽ chưa bao giờ tìm được một phương thức nào để thích nghi với những điều kiện ở đó, mặc dù đã có vài tỉ năm tiến hóa để chuẩn bị.

Kết quả này có thể có ý nghĩa là một số phần nước lỏng là rất không thích hợp cho sự sống – cả ở nơi đây và trên những thế giới xa xôi khác.

Biểu đồ nước

Để định lượng những yếu tố nào cấu thành nên nước thích hợp cho sự sống, Jones và Lineweaver đã lập biểu đồ ngưỡng các điều kiện nước trên trục tọa độ áp suất và nhiệt độ.

“Đây là một cách rất tự nhiên để tham số hóa bất kì hành tinh nào”, Jones nói.

alt

Vùng tô màu xanh lam chỉ ngưỡng nhiệt độ và áp suất trong đó nước ở dạng lỏng của nó. Vùng tô màu xanh lục thể hiện phạm vi sự sống trên Trái đất phân bố trong không gian tham số của nước lỏng. Ảnh: Jones & Lineweaver/Đại học quốc gia Australia.

Mặc dù chúng ta thường hay nghĩ nước ở thể lỏng giữa 0 độ và 100 độ Celsius, nhưng điều này chỉ đúng đối với nước nguyên chất ở áp suất khí quyển ngang mực nước biển của Trái đất (khoảng 1014 milibar). Nếu có mặt muối, thì điểm đông đặc của nước giảm xuống dưới 0 độ và điểm sôi của nó tăng lên quá 100 độ.

Đồng thời, ở áp suất cao, nước vẫn ở thể lỏng quá 100 độ Celsius. Thật vậy, các tác giả ước tính rằng nước lỏng có thể tồn tại đến một độ sâu cực đại là 75 km bên dưới mặt đất, nơi nhiệt độ cao hơn 400 độ Celsius và áp suất gấp 30.000 lần áp suất tại mặt đất.

Nhưng sự sống có thể tồn tại trong phần nước này hay không? Có lẽ là không. Nhiệt độ cao nhất được biết còn dung dưỡng cho sự sống là 121 độ Celsius. Một số nhà sinh vật học tin rằng các sinh vật có thể sống sót ở những nhiệt độ thậm chí cao hơn, nhưng chưa có sinh vật nào phá vỡ kỉ lục trên.

Jones và Lineweaver lấy giới hạn hiện nay là 122 độ Celsius làm biên nhiệt độ trên cho nước có thể ở được. Ở đầu kia của nhiệt kế, nước lỏng có thể tìm thấy trên Trái đất ở âm 89 độ trong các màng mỏng. Tuy nhiên, nhiệt độ nước lạnh nhất được biết dung dưỡng cho sự sống chủ động là âm 20 độ Celsius, đó là cái các nhà nghiên cứu lấy làm biên nhiệt độ dưới có thể ở được.

alt

Các điều kiện trên Trái đất không cho phéo nước lỏng tồn tại dưới độ sâu khoảng 75 km. Điều đó mang lại một lớp vỏ mỏng bên ngoài nơi đó nước lỏng có thể tồn tại. Trong toàn thể tích Trái đất, 3,3% có những điều kiện thích hợp cho nước lỏng nhưng không có sự sống, trong khi chỉ 0,2% có khả năng cho nước thích hợp với sự sống. Ảnh: Jones & Lineweaver/Đại học quốc gia Australia.

Xem tiếp Phần 2

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Phát hiện sao siêu mới chết đi chết lại nhiều lần
12/11/2017
Nó vừa mới nổ thôi. Hồi tháng Chín 2014, các nhà khoa học phát hiện một ngôi sao đang qua đời  ở giai đoạn nổ lưng
Tìm thấy khoảng trống lớn bên trong Đại Kim tự tháp Giza
11/11/2017
Một khoảng trống lớn vừa được tìm thấy bên trong Đại Kim tự tháp Giza, nhờ tia vũ trụ. Nếu không gian rộng lớn trên
Bom quark giải phóng năng lượng gấp tám lần bom khinh khí
08/11/2017
Hai nhà khoa học vừa công bố cho biết họ đã khám phá một sự kiện hạ nguyên tử mạnh đến mức các nhà nghiên cứu e ngại
Đôi điều về câu chuyện dò tìm sóng hấp dẫn
28/10/2017
Như lí thuyết tương đối rộng của Albert Einstein đã dự đoán vào năm 1916, một vật thể khối lượng lớn như Trái đất làm
Sơ lược từ nguyên vật lí hạt (Phần 6)
17/10/2017
hadron (hadros + on) Người đặt tên: Lev Okun, 1962 Thuật ngữ “hadron” được đặt ra tại Hội nghị Quốc tế về Vật lí Năng
Sơ lược từ nguyên vật lí hạt (Phần 5)
17/10/2017
boson W (weak + boson) Người đặt tên: Lý Chính Đạo và Dương Chấn Ninh, 1960 Là hạt mang lực yếu có mặt trong các tương tác
Chúng ta đã tìm thấy một nửa vũ trụ
15/10/2017
Một nửa lượng vật chất bình thường trong vũ trụ trước đây vắng mặt trong các quan sát mà không ai lí giải được, nay
Giải Nobel Vật Lý 2017 được trao cho việc dò tìm sóng hấp dẫn
09/10/2017
Rainner Weiss, Barry Barish và Kip Thorne chia nhau giải thưởng cho đóng góp của họ ở LIGO. DIVIDE CASTELVECCHI - Nature Ba nhà vật
Vui Lòng Đợi

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com