Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 76)

Bất chấp nhân quả

Lí do chính khiến Einstein phạm sai lầm với sự liên đới là việc ông giả định nhân và quả hoạt động trên cơ sở ‘định xứ’, trong đó thông tin từ vị trí ‘nhân’ lan truyền về mọi hướng ở tốc độ ánh sáng. Đây là một trong những nguyên lí trực giác nhất trong vật lí học: nếu bạn thực hiện một hành động, thì các hệ quả của hành động đó sẽ tự nhiên diễn ra tiếp sau đó.

Tuy nhiên, sự liên đới lượng tử có vẻ hoạt động trên nguyên lí phi định xứ; khoảng cách giữa các hạt liên đới không là vấn đề gì cả. Nó vô cùng phản trực giác và vẫn chưa được hiểu đầy đủ, song nó có nghĩa là các quy tắc thông thường về nhân và quả không còn áp dụng được. John Bell ví von hành trạng kì lạ này với ông bạn tiến sĩ Reinhold Bertlmann của mình, ông ta thích đi tất với màu sắc hâm hâm khác nhau, một chiếc xanh dương và một chiếc xanh lục, mỗi ngày trên một chân ngẫu nhiên. Nếu một sáng nọ bạn thấy ông ta đi tất xanh dương ở chân bên phải thì bạn có thể lập tức biết rằng chân bên kia của ổng đi tất xanh lục mà chẳng phải mất thời gian dòm ngó làm gì, y hệt như sự liên đới bất chấp nhân quả bởi việc truyền thông tin bằng một cách phi định xứ.

Bất chấp nhân quả

Tất định luận

Vật lí cổ điển xây dựng trên nguyên lí tất định luận, ý tưởng cho rằng trạng thái của một vật được xác định hoàn toàn bởi các trạng thái trước đó của nó. Lấy ví dụ việc đá một quả bóng: các tính chất vật lí của quả bóng (chẳng hạn hình dạng và trọng lượng của nó) và các lực tác dụng lên nó (độ lớn của cú đá, vị trí chân chạm bóng, sức gió, và vân vân) sẽ ảnh hưởng đến nơi cuối cùng quả bóng rơi tiếp đất. Nếu bạn có đủ những thông tin như vậy, thì hành trạng của quả bóng được dự báo hoàn chỉnh. Tuy nhiên, nếu quả bóng tồn tại trong một chuỗi trạng thái lượng tử, thì nguyên lí bất định Heisenberg nói rằng các trạng thái tương lai của nó vốn dĩ không thể dự báo được và có khả năng thay đổi tức thì.

Sự liên đới là một phương tiện khác để xác định trạng thái tương lai của một hạt mà không cần sự diễn tiến tuần tự của nhân và quả. Đây là sự khác biệt căn bản giữa vật lí cổ điển và vật lí lượng tử: một bên là tất định luận, còn bên kia thì mang tính xác suất.

Tất định luận

Vật lí Lượng tử Tốc hành | Gemma Lavender
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Giải được bí ẩn vì sao ma sát gây ra tĩnh điện
15/09/2019
Đa số mọi người đều từng trải nghiệm cảm giác tóc dựng đứng sau khi cọ xát bong bóng lên đầu mình hay tia lửa xoẹt
Giải được bí ẩn vì sao ma sát gây ra tĩnh điện
15/09/2019
Đa số mọi người đều từng trải nghiệm cảm giác tóc dựng đứng sau khi cọ xát bong bóng lên đầu mình hay tia lửa xoẹt
Các nguyên tử tăng tốc đến 5000 km/s khi chúng rơi vào siêu lỗ đen
15/09/2019
Các quan sát về chất khí đang bị nuốt vào siêu lỗ đen tại tâm của các quasar đã làm sáng tỏ thêm về cách những vật thể
Phát hiện hơi nước trên một hành tinh đá ở xa
14/09/2019
Các nhà khoa học vừa phát hiện thấy hơi nước trong khí quyển của một hành tinh đá ở cách Trái Đất 110 năm ánh sáng. Tên
Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 82)
14/09/2019
Điện tử học Vi điện tử hiện đại được xây dựng trên các con chip silicon và các dòng điện chuyển động lòng vòng trong
Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 81)
14/09/2019
Kính hiển vi quét chui hầm Các tính chất dạng sóng của electron có thể dùng để ghi ảnh các vật ở cấp độ nhỏ hơn nhiều
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 64)
14/09/2019
Rhodium Vào năm 1979, Sách Kỉ lục Guinness tặng Paul McCartney một bản mạ rhodium, công nhận ông là nghệ sĩ bán chạy nhất của
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 63)
14/09/2019
Technetium Không có đồng vị bền nào, nguyên tố 43 là nguyên tố phóng xạ nhẹ nhất. Mặc dù nó được tạo ra tự nhiên dưới

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com