Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 74)

Nguyên lí vị nhân sinh

Một trong những khía cạnh lạ nhất của Vũ trụ chúng ta là cách mà nhiều hằng số cơ bản ẩn dưới nhiều quá trình vật lí cơ bản trông như được điều chỉnh tinh tế để tạo ra một vũ trụ thích hợp cho sự sống. Chẳng hạn, nếu lực mạnh yếu hơn chút xíu thôi, thì các quark sẽ không thể liên kết với nhau và tạo thành các baryon. Nếu nó mạnh hơn chút xíu, thì nó làm cho toàn bộ hydrogen trong Vũ trụ xa xưa tổng hợp thành helium, cướp mất nguồn nhiên liệu của các sao. Tốc độ ánh sáng, điện tích electron, và độ lớn lực hấp dẫn cũng có giá trị vừa vặn thích hợp cho sự sống.

Các nhà vũ trụ học giải thích sự điều chỉnh tinh tế này bằng một ý tưởng gọi là nguyên lí vị nhân sinh. Hình thức ‘yếu’ của nguyên lí này cho rằng chúng ta nên kì vọng đo được những giá trị như thế này, bởi lẽ chúng ta đâu thể tồn tại trong một Vũ trụ không thích hợp cho sự sống. Hình thức ‘mạnh’, trái lại, tìm một lí do cho sự điều chỉnh tinh tế: có lẽ nó là một hệ quả của lí thuyết về tất cả, hoặc có lẽ Vũ trụ của chúng ta thật ra chỉ là một trong vô vàn đa vũ trụ muôn hình vạn trạng, mà không phải vũ trụ nào cũng phát sinh sự sống.

Nguyên lí vị nhân sinh

Chơi xúc xắc

Khi Albert Einstein tuyên bố rằng ‘Chúa không chơi xúc xắc với thế giới’, ông đang thương tiếc cho tính ngẫu nhiên biểu kiến của hàm sóng xác suất theo cách hiểu Copenhagen. Điều này có những hệ quả vượt xa chuyện ánh sáng hoặc electron là sóng hay là hạt; nguyên lí bất định Heisenberg ý nói rằng ở cấp độ lượng tử, tự nhiên về cơ bản là ngẫu nhiên và không thể đoán trước đến bất kì độ chuẩn xác nào.

Einstein kịch liệt phủ nhận quan niệm này. Đối với ông, tính ngẫu nhiên biểu kiến chỉ có nghĩa là hiểu biết của chúng ta về vật lí lượng tử là chưa hoàn chỉnh; phải còn có những thông tin vùi chôn trong tính chất của các hạt mô tả được hành trạng của chúng theo một kiểu tất định, có thể dự đoán được. Tuy nhiên, Einstein thừa nhận phản bác của ông đúng là dựa trên bản năng và tất nhiên, trực giác của chúng ta nghiêng về những quan sát về thế giới hằng ngày là tất định và có thể dự đoán. Cuối cùng, với một thí nghiệm do chính ông nghĩ ra, Einstein chứng minh rằng ông đã sai lầm với cơ học lượng tử.

Chơi xúc xắc

Vật lí Lượng tử Tốc hành | Gemma Lavender
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Hiệu ứng Hall tiếp tục hé lộ những bí mật của nó trước các nhà toán học và nhà vật lí
11/08/2020
Một thí nghiệm đang mang lại những nhận thức tươi mới sau 40 năm khám phá hiệu ứng – và làm sôi động những hợp tác liên
Giải chi tiết mã đề 206 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020
10/08/2020
Cuộc chiến chống phe Trái đất phẳng
31/07/2020
Các nhà vật lí sẽ cảm thấy sốc, nhưng có rất nhiều người trên khắp thế giới vẫn đinh ninh rằng Trái đất là phẳng. Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 94)
29/07/2020
Rầm chữ I 1844 Richard Turner (khoảng 1798–1881), Decimus Burton (1800–1881) Có bao giờ bạn tự hỏi vì sao trong xây dựng người ta
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 93)
29/07/2020
Bảo toàn năng lượng 1843 James Prescott Joule (1818-1889)   “Định luật bảo toàn năng lượng đem lại… thứ gì đó để
Hàng trăm hadron
28/07/2020
Hadron bao gồm proton và neutron quen thuộc cấu tạo nên các nguyên tử của chúng ta, nhưng số lượng chúng còn đông hơn thế
Thí nghiệm LHCb tìm thấy một loại tetraquark mới
24/07/2020
Lần đầu tiên, nhóm hợp tác LHCb tại CERN quan sát thấy một hạt mới lạ được cấu tạo bởi bốn quark duyên (charm
Tìm kiếm một hằng số thích hợp
23/07/2020
Bằng cách đo phông nền vi sóng vũ trụ, sứ mệnh Planck đem lại cho chúng ta giá trị chính xác nhất từ trước đến nay của

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com