Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 68)

Không gian Calabi-Yau

Nếu lí thuyết dây là đúng, và các chiều dư mà nó đòi hỏi bị thu gọn, thì chúng ẩn náu ở đâu? Câu trả lời có thể nằm ở một nơi gọi là đa diện Calabi-Yau, đặt theo tên của các nhà toán học Eugenio Calabi và Shing-Tung Yau. Ý tưởng là rằng lối vào không gian sáu chiều bên trong đa diện Calabi-Yau là cực kì nhỏ, bề ngang vào cỡ 10-15 mét. Việc “tháo gỡ” đa diện để làm cho tác dụng của bất kì chiều nào của nó là có thể đo được đòi hỏi lượng năng lượng khổng lồ, nhưng các nhà khoa học tại LHC hi vọng tìm thấy một bằng chứng nào đó của không gian Calabi-Yau trong các va chạm hạt năng lượng cao.

Không gian Calabi-Yau đang mời gọi những người ủng hộ lí thuyết siêu dây, vì sự thu gọn các chiều cho phép một siêu đối xứng bị phá vỡ riêng phần. Lí thuyết dây cho phép có nhiều kiểu không gian sáu chiều, và dự đoán rằng không gian Calabi-Yau phải chứa các ‘lỗ trống’, tương ứng với số lượng gia đình hạt. Nếu điều này là đúng, thì chúng ta có thể thu hẹp các nghiệm xuống không gian Calabi-Yau với ba lỗ trống (tương ứng với fermion, quark và boson).

Không gian Calabi-Yau

Lí thuyết brane

Là một lí thuyết phát sinh từ lí thuyết dây, lí thuyết brane mô tả một kịch bản bao hàm một không gian cao chiều với các chiều mở rộng, thỉnh thoảng gọi là siêu không gian hay ‘không gian khối’. Mỗi brane (xuất xứ từ membrane – màng) là một đại diện vật lí của một chiều, hay một tập hợp chiều, trong siêu không gian. Từng vật thể được mô tả bằng các p-brane, trong đó p là số chiều có liên quan. Mỗi hạt điểm như electron, với kích thước zero, do đó sẽ là một 0-brane, mỗi dây sẽ là một 1-brane vì nó tồn tại trong một chiều, và vân vân. Các dây có thể được cuộn tròn hoặc hai đầu hở, và trong trường hợp sau hai đầu dây được gắn với cái gọi là D-brane, đó là các vật thể đa chiều chuyển động trong siêu không gian.

Theo cái gọi là vũ trụ học ‘thế giới brane’, Vũ trụ của chúng ta chỉ là một brane như thế. Thậm chí có người đề xuất rằng Vụ Nổ Lớn xảy ra khi hai brane va chạm, với sự dãn nở sau đó của Vũ trụ là do sau đó hai brane tách nhau ra.

Lí thuyết brane

Vật lí Lượng tử Tốc hành | Gemma Lavender
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



Bài viết chuyên đề

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com