Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 63)

Điện động lực học lượng tử

Điện động lực học lượng tử (QED – quantum electrodynamics) là lí thuyết trường mô tả cách lực điện từ tương tác với vật chất. Một tình huống thường gặp là hai electron va chạm và đẩy nhau và bị tán xạ bởi điện tích giống nhau của chúng. Lực giữa chúng là một trường điện từ lượng tử hóa được mang bởi các photon. Để giải thích trực quan lí thuyết này, nhà vật lí Mĩ Richard Feynman đã phát triển các giản đồ Feynman, về cơ bản là một miêu tả bằng hình của phương trình chi phối tương tác đó. Mỗi phía của tương tác trong một sơ đồ sẽ cân bằng về khối lượng/năng lượng, điện tích, động lượng và bất kì tính chất được bảo toàn nào khác.

Phần ở giữa sơ đồ, nơi tương tác xảy ra, phải tích hợp tất cả các khả năng, giống như điều đỉnh cực đại của một hàm sóng. Tuy nhiên, các giản đồ Feynman đem lại một cách xác định quá trình nào có khả năng cao nhất. Các điểm nơi các photon được phát ra hay hấp thụ được gọi là đỉnh, và quá trình nào càng có nhiều đỉnh thì càng ít có khả năng xảy ra hơn.

Điện động lực học lượng tử

Sắc động lực học lượng tử

Sắc động lực học lượng tử (QCD – quantum chromodynamics) giải thích lực mạnh liên kết các proton và neutron với nhau. Về bản chất, nó là thuyết lượng tử về các quark, các hạt tồn tại bên trong proton và neutron theo bộ ba. Điều này trông có vẻ vướng mắc, vì hai trong mỗi bộ ba hoặc đều là quark up hoặc đều là quark down, với spin và điện tích y hệt nhau. Điều này vi phạm nguyên lí loại trừ Pauli, vì hai hạt với các số lượng y hệt nhau không thể đồng thời ở cùng một nơi.

Nhà vật lí Murray Gell-Mann đề xuất rằng phải có một số lượng tử khác chưa biết tác dụng để phân biệt giữa hai quark up và hai quark down đó. Ông gọi tính chất này là ‘màu’, vì thế mà có tên gọi ‘sắc động lực học’. QCD đem lại hai tính chất quan trọng, đó là ‘tự do tiệm cận’ mô tả tác dụng lạ của lực mạnh là trở nên mạnh hơn khi khoảng cách tăng thay vì yếu đi, và ‘cầm tù’ ngăn cản các hạt có tính chất màu tồn tại riêng lẻ.

Sắc động lực học lượng tử

Vật lí Lượng tử Tốc hành | Gemma Lavender
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Khi dòng điện tác dụng lên nam châm
08/06/2022
Khả năng khai thác lượng điện năng có vẻ vô tận là một trong những nền tảng của thế giới hiện đại. Công nghệ ấy
Nhận thức lịch sử về nam châm
28/05/2022
Vào năm 1600, một bác sĩ người Anh cho biết ngoài trọng lực, Trái Đất còn tác dụng những lực khác khi ông chỉ ra rằng hành
Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com