Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 49)

Giản đồ Feynman

Tại sao cứ phải bận bịu với các phương trình phức tạp khi mà bạn chỉ cần vẽ hình là xong rồi? Nghe có chút khiếm nhã, song về căn bản đó chính là cách tiếp cận bằng giản đồ mà Richard Feynman đi tiên phong khi biểu diễn các tương tác lượng tử. Mỗi giản đồ Feynman có thể biểu diễn các hạt bằng những đường đồng quy lên một điểm gọi là đỉnh, nơi chúng tương tác. Tương tác đó liên quan đến sự hoán đổi một boson chuẩn – một photon, gluon, boson W+ hay W- tùy thuộc vào trường lượng tử chi phối tương tác đó. Các boson chuẩn được biểu diễn bằng những đường lượn sóng, và ở phía bên kia của tương tác các hạt thu được từ tương tác tiếp tục hành trình của chúng.

Đôi khi một giản đồ Feynman có thể biểu diễn tương tác giữa một photon và một hạt độc thân, ví dụ như electron. Trong trường hợp này, đường thẳng của electron và đường lượn sóng của photon gặp nhau tại đỉnh. Hạt hấp thụ photon và tạm thời bị kích thích, được biểu diễn là một đường nằm ngang, trước phát xạ photon đó trở lại.

Giản đồ Feynman

Các trị riêng

Thông thường, khi một toán tử tác dụng lên một hàm sóng, nó làm biến đổi hình dạng của hàm sóng và do đó làm biến đổi xác suất của các kết cục. Nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng; đôi khi toán tử lại tạo ra nhiều phiên bản của hàm sóng. Trong trường hợp này, mỗi hàm sóng thu được gọi là một hàm riêng (eigenfunction – từ lai Đức-Anh có nghĩa là ‘hàm riêng’).

Một ví dụ thường gặp là toán tử Hamiltonian mô tả năng lượng toàn phần của một hệ lượng tử. Khi áp dụng cho một hàm sóng, nó thường tạo ra các nghiệm có nghĩa của phương trình Schrödinger chỉ cho những giá trị năng lượng rời rạc nhất định. Mỗi trạng thái năng lượng khả dĩ này được gọi là một trị riêng (eigenvalue), và hàm sóng gắn liền với nó được gọi là hàm riêng của nó. Trong trường hợp tổng quát hơn, bất kì toán tử Q nào tạo ra những kết cục rời rạc, lượng tử hóa, thì các kết cục bội được tạo ra bởi một toán tử được gọi là các trị riêng. Một trị riêng đi kèm với một chỉ số i – một số lượng tử mới giúp xác định hệ.

Các trị riêng

Vật lí Lượng tử Tốc hành | Gemma Lavender
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Sai lệch 9 phần trăm
10/07/2019
Một sai lệch giữa các phép đo về hằng số Hubble khiến các nhà khoa học phát vấn liệu có điều gì đó không đúng trong hiểu
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 44)
10/07/2019
Chương 12 HÊ, NHÌN ĐI… NÓ BAY KÌA! Khí động lực học và những máy bay đầu tiên Không bao lâu sau khi những máy bay đầu tiên
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 43)
10/07/2019
SỰ THĂNG BẰNG CỦA VIÊN ĐẠN Như ta đã thấy ở phần trước, yếu tố chính làm thăng bằng một viên đạn là chuyển động
Rốt cuộc hydrogen kim loại đã được tạo ra hay chưa?
09/07/2019
Rất nhiều nhà vật lí trong các năm qua khẳng định rằng họ có thể biến hydrogen thành kim loại bằng cách nén nó cực mạnh,
Trái Đất tử ngoại nhìn từ một đài quan sát trên Mặt Trăng
09/07/2019
Hành tinh nào thế này? Trái Đất đấy. Bức ảnh màu giả này cho thấy Trái Đất trông như thế nào trong miền ánh sáng tử
Một trường hợp phản trực giác trong đó hai điện tích cùng dấu hút nhau
09/07/2019
Khi nói đến điện tích, luôn có một chân lí bất di bất dịch: điện tích trái dấu hút nhau, cùng dấu đẩy nhau. Nhưng trong
Xác định lại các giới hạn của độ chuẩn xác đo lường
09/07/2019
Trong hàng thế kỉ, con người đã và đang mở rộng kiến thức của mình về thế giới thông qua việc đo lường ngày càng chính
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 44)
09/07/2019
Boron Là á kim duy nhất trong một nhóm nếu không đã gồm toàn kim loại, boron là nguyên tố đứng đầu nhưng không tiêu biểu lắm

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com