Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 49)

Giản đồ Feynman

Tại sao cứ phải bận bịu với các phương trình phức tạp khi mà bạn chỉ cần vẽ hình là xong rồi? Nghe có chút khiếm nhã, song về căn bản đó chính là cách tiếp cận bằng giản đồ mà Richard Feynman đi tiên phong khi biểu diễn các tương tác lượng tử. Mỗi giản đồ Feynman có thể biểu diễn các hạt bằng những đường đồng quy lên một điểm gọi là đỉnh, nơi chúng tương tác. Tương tác đó liên quan đến sự hoán đổi một boson chuẩn – một photon, gluon, boson W+ hay W- tùy thuộc vào trường lượng tử chi phối tương tác đó. Các boson chuẩn được biểu diễn bằng những đường lượn sóng, và ở phía bên kia của tương tác các hạt thu được từ tương tác tiếp tục hành trình của chúng.

Đôi khi một giản đồ Feynman có thể biểu diễn tương tác giữa một photon và một hạt độc thân, ví dụ như electron. Trong trường hợp này, đường thẳng của electron và đường lượn sóng của photon gặp nhau tại đỉnh. Hạt hấp thụ photon và tạm thời bị kích thích, được biểu diễn là một đường nằm ngang, trước phát xạ photon đó trở lại.

Giản đồ Feynman

Các trị riêng

Thông thường, khi một toán tử tác dụng lên một hàm sóng, nó làm biến đổi hình dạng của hàm sóng và do đó làm biến đổi xác suất của các kết cục. Nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng; đôi khi toán tử lại tạo ra nhiều phiên bản của hàm sóng. Trong trường hợp này, mỗi hàm sóng thu được gọi là một hàm riêng (eigenfunction – từ lai Đức-Anh có nghĩa là ‘hàm riêng’).

Một ví dụ thường gặp là toán tử Hamiltonian mô tả năng lượng toàn phần của một hệ lượng tử. Khi áp dụng cho một hàm sóng, nó thường tạo ra các nghiệm có nghĩa của phương trình Schrödinger chỉ cho những giá trị năng lượng rời rạc nhất định. Mỗi trạng thái năng lượng khả dĩ này được gọi là một trị riêng (eigenvalue), và hàm sóng gắn liền với nó được gọi là hàm riêng của nó. Trong trường hợp tổng quát hơn, bất kì toán tử Q nào tạo ra những kết cục rời rạc, lượng tử hóa, thì các kết cục bội được tạo ra bởi một toán tử được gọi là các trị riêng. Một trị riêng đi kèm với một chỉ số i – một số lượng tử mới giúp xác định hệ.

Các trị riêng

Vật lí Lượng tử Tốc hành | Gemma Lavender
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật
Lực nâng từ tách biệt tế bào sống với tế bào chết
27/08/2020
Một kiểu lực nâng từ có thể tách các tế bào sống với tế bào chết mà không làm thay đổi hay làm hỏng chúng. Quá trình có

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com