Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 41)

Sự chui hầm lượng tử

Có hai cách chiến thắng rào thế Coulomb xung quanh một hạt nhân nguyên tử. Cách thứ nhất là thông qua năng lượng tuyệt đối, song để một hạt thu được động năng lớn hơn năng lượng của rào thế Coulomb sẽ cần nhiệt độ hết sức cao (hàng chục tỉ độ). Những nhiệt độ như thế thậm chí không tồn tại trong tâm của một số sao khối lượng thấp, thế nhưng các hạt nhân hydrogen vẫn hợp nhất thành hạt nhân helium và phát năng lượng làm các sao tỏa sáng.

Thay vậy, khả năng cao hơn là các hạt tự sắp xếp lại theo cách thứ hai để chiến thắng rào thế Coulomb. Nói ví dụ, hàm sóng của một hạt alpha hoặc hai hạt nhân nguyên tử cố gắng hợp nhất có thể trải ra quá rào thế Coulomb, nghĩa là có một xác suất nhỏ để một hạt có thể xuất hiện ở bên ngoài (hay đi xuyên qua) rào thế. Cỡ của rào thế Coulomb là khác nhau đối với mỗi hạt nhân nguyên tử cho nên, tùy thuộc vào hạt nhân nào đang phân rã, có thể tốn từ vài phần triệu của một giây cho đến nhiều tỉ năm để một hạt alpha thoát ra ngoài.

Sự chui hầm lượng tử

Nguyên lí bất định Heisenberg

Sự nhập nhằng của vật lí lượng tử không chỉ tìm thấy ở hàm sóng, mà nó còn biểu hiện ở những tính chất mà chúng ta có thể đo ở một hạt. Werner Heisenberg vướng phải vấn đề này, ông nhận thấy không thể nào biết chắc chắn cả động lượng và vị trí của một hạt tại một thời điểm bất kì: chúng ta biết giá trị của một trong hai tính chất này càng chính xác, thì chúng ta biết tính chất kia càng kém chính xác. Heisenberg gọi đây là ‘nguyên lí bất định’. Nó chẳng liên quan gì đến các sai số trong thiết bị thí nghiệm hay phương pháp tiến hành mà thay vào đó, nó là một kết quả nảy sinh từ hành trạng của hàm sóng của một hạt. Bạn càng ấn định rõ vị trí của một hạt, thì hàm sóng càng bị bó chặt lại (xác định vị trí của hạt). Tuy nhiên, điều này có hệ quả là khiến cho bước sóng của hàm sóng (xác định động lượng của hạt) kém chính xác. Ngược lại, bước sóng được biết càng chính xác, thì hàm sóng phân bố càng rộng, nghĩa là hạt có xác suất lớn hơn để tồn tại ở nhiều nơi khác nhau.

Nguyên lí bất định

Nguyên lí bất định phát nói rằng các cặp tính chất lượng tử bổ sung nhất định (vị trí và động lượng, hay năng lượng và thời gian) không thể được xác định đồng thời với độ chuẩn xác hoàn hảo trong cùng một phép đo.

Vật lí Lượng tử Tốc hành | Gemma Lavender
Bản dịch của TVVL
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 26)
16/04/2019
Chưng cất không khí lỏng Phương pháp điều chế các phần khác nhau của không khí được gọi là chưng cất phân đoạn. Mỗi
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 25)
16/04/2019
Sự điện phân Thập niên gặt hái được nhiều thành tựu hơn hết thảy đối với các khám phá nguyên tố là 1800-10, khi các
3 câu hỏi lớn mà hình ảnh lỗ đen không trả lời được
13/04/2019
Một mạng lưới gồm các kính thiên văn vô tuyến trên khắp thế giới đã tạo ra được hình ảnh cận cảnh đầu tiên của cái
9 sự thật về lỗ đen có thể bạn chưa biết
12/04/2019
Thử hỏi trong vũ trụ còn thứ gì kì lạ hơn các lỗ đen? Những con quái vật hấp dẫn, lạ lùng này không những làm bẻ cong
Loại vật chất mới tồn tại đồng thời ở thể rắn và thể lỏng
12/04/2019
Một loại vật chất mới có thể vừa ở thể rắn vừa ở thể lỏng. Trong trạng thái chuỗi-nóng chảy này, các lớp tan chảy
Hình ảnh trực tiếp đầu tiên của một lỗ đen
11/04/2019
Bằng chứng tận mắt đầu tiên của một lỗ đen và “cái bóng” của nó đã được công bố vào hôm 10 tháng Tư vừa qua bởi
Thiên văn vật lí cho người bận rộn – Neil DeGrasse Tyson (Phần 3)
10/04/2019
Chương 3 HÃY SÁNG LÊN NÀO Sau vụ nổ lớn, chương trình nghị sự chính của vũ trụ là dãn nở, làm loãng dần mật độ năng
Ảnh chụp đầu tiên của lỗ đen sẽ được công bố trong tuần này
10/04/2019
Bạn sẽ thấy gì nếu nhìn thẳng vào trái tim tăm tối của thiên hà của chúng ta? Chúng ta sắp trả lời được câu hỏi này.

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com