Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 34)

Thế giới sóng-hạt

Nói rằng các hạt hành xử giống như sóng thì là một lẽ, song điều này có ý nghĩa gì trên thực tế? Hạt thì không phải là một sóng vật chất như sóng nước trên đại dương hay sóng âm thanh truyền trong không khí. Thay vậy, nó là một mô tả xác suất rằng một hạt sẽ có một vị trí hay một động lượng cho trước khi được đo. Rồi chính điều này đem đến nhiều kết quả mà chúng ta có thể lí giải là các hạt hành xử giống như sóng. Ví dụ, nếu bạn thu gom số lượng lớn hạt, chẳng hạn một chùm photon laser hay một chùm electron phát ra từ một điện cực nóng, thì sự phân bố xác suất ấy có nghĩa là bạn có thể tiến hành các thí nghiệm cho thấy chúng hành xử đồng loạt giống như sóng, chứ không phải những hạt rời rạc.

Đừng lo lắng nếu điều này khó hình dung – nó đối lập với cách chúng ta nhìn nhận thế giới hằng ngày. Song các hệ quả của “lưỡng tính sóng-hạt” là nổi bật: các khái niệm như bổ sung, bất định, và tách kết hợp làm thay đổi hoàn toàn cách chúng ta nghĩ về thực tại.

Thế giới sóng-hạt

Hàm sóng xác suất

Thường được kí hiệu bởi chữ cái Hi Lạp psi (y), mỗi hàm sóng đưa ra một mô tả về những kết cục khác nhau của một hệ lượng tử, và xác suất để một hạt sẽ có một nghiệm cho trước. Trên thực tế, các tính chất giống sóng của một hạt không hề bộc lộ dọc theo một con sóng nào cả. Thay vậy, các cực đại trong hàm sóng của hạt mô tả những nơi nó sẽ có khả năng xuất hiện cao hơn: khả năng càng cao thì khả năng đó càng lớn. Điều này ngụ ý rằng vật lí lượng tử nói về các xác suất, đó là lí do chẳng có cái gì thật sự chắc chắn (ít nhất là không chắc chắn trong thế giới hạt). Luôn luôn có khả năng để một hạt ở bất cứ nơi nào đó, hoặc có một động lượng hay năng lượng khác.

Cách chúng ta lí giải các hàm sóng có sự chia rẽ sâu sắc. Cách giải thích Copenhagen nói rằng một khi một phép đo được tiến hành, hàm sóng “suy sụp” thành một nghiệm đơn. Trái lại, lí thuyết đa thế giới dự đoán rằng mỗi nghiệm khả dĩ xuất hiện ở đâu đó, mỗi nghiệm trong một vũ trụ song song.

Hàm sóng xác suất

Vật lí Lượng tử Tốc hành | Gemma Lavender
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Khi dòng điện tác dụng lên nam châm
08/06/2022
Khả năng khai thác lượng điện năng có vẻ vô tận là một trong những nền tảng của thế giới hiện đại. Công nghệ ấy
Nhận thức lịch sử về nam châm
28/05/2022
Vào năm 1600, một bác sĩ người Anh cho biết ngoài trọng lực, Trái Đất còn tác dụng những lực khác khi ông chỉ ra rằng hành
Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com