Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 33)

Dịch chuyển Lamb

Vào thập niên 1930, các nhà vật lí nhận thấy các phép đo về năng lượng liên kết của các electron trong nguyên tử hydrogen hơi sai lệch với các dự đoán lí thuyết. Vấn đề nổi cộm nhất là ở lớp vỏ P kích thích, trong đó lí thuyết chỉ sai lệch 0,00003 phần trăm, song như thế đã đủ khiến các nhà vật lí nguyên tử khiếp đảm.

Hóa ra thủ phạm chính là do không gian trống rỗng. Trong cơ học lượng tử, không gian không bao giờ thật sự trống không, mà nó chứa đầy các trường lượng tử sôi xì xèo với đủ năng lượng để tạo ra vô số hạt ảo xuất hiện và biến mất trong những phần nhỏ của một giây. Trong số các trường lượng tử này là một chồng chất của các trường điện từ ngẫu nhiên, mỗi trường có một photon ảo đi kèm riêng của nó. Các photon này, thoắt ẩn thoắt hiện, làm xô đẩy electron, xô nó đi theo những hướng ngẫu nhiên gây ra một dịch chuyển trong năng lượng liên kết của electron. Dịch chuyển ấy được đặt theo tên của Willis Lamb, người có các thí nghiệm chứng minh lí thuyết này, và cuối cùng đưa đến sự phát triển của điện động lực học lượng tử.

Dịch chuyển Lamb

Thí nghiệm năm 1947 của Willis Lamb đo được ba kiểu phân tách vạch phổ phát sinh khi một chùm nguyên tử hydrogen bị chiếu xạ vi sóng trong từ trường.

Năng lượng chân không

Năng lượng tạo ra các hạt ảo phù du là từ đâu mà có? Vũ trụ chứa đầy một năng lượng thô, gọi là năng lượng chân không, được chi phối bởi các hàm sóng cho phép khả năng một phần năng lượng này sẽ tự phát biến đổi thành khối lượng dưới dạng các cặp hạt/phản hạt ảo. Điều này có thể xảy ra do bởi sự nhòe nhoẹt cố hữu của vật lí lượng tử, như nguyên lí bất định Heisenberg nổi tiếng đã mô tả. Nói ngắn gọn, nguyên lí bất định khiến ta không thể biết được năng lượng chính xác của vũ trụ ở một thời điểm bất kì cho trước. Nếu bảng kê năng lượng toàn phần của Vũ trụ vốn dĩ bị xáo trộn, thì không thể bỏ lỡ những lượng tử năng lượng bé xíu được vay mượn bởi các hạt ảo trong một khoảng thời gian ngắn.

Các hạt ảo được tạo ra mọi lúc mọi nơi. Vũ trụ không ngừng nhòe nhoẹt với sự sinh và diệt của chúng. Một số nhà khoa học nói rằng chính điều này làm cho không-thời gian thăng giáng ở những cấp độ nhỏ bé nhất, tạo ra “bọt lượng tử”.

 Năng lượng chân không

Nguyên lí bất định Heisenberg chỉ ra rằng ở những cấp thời gian đủ nhỏ, năng lượng của không gian trống rỗng có thể biến đổi đáng kể. Điều này cho phép sự ra đời của các cặp hạt-phản hạt ảo tồn tại trong nháy mắt, trước khi gặp lại nhau và “hủy nhau” thành năng lượng trở lại.

Vật lí Lượng tử Tốc hành | Gemma Lavender
<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật
Lực nâng từ tách biệt tế bào sống với tế bào chết
27/08/2020
Một kiểu lực nâng từ có thể tách các tế bào sống với tế bào chết mà không làm thay đổi hay làm hỏng chúng. Quá trình có
LHC tạo ra vật chất từ ánh sáng
26/08/2020
Các nhà khoa học làm việc ở một thí nghiệm tại Máy Va chạm Hạt nặng Lớn đã chứng kiến các hạt W khối lượng lớn xuất
PHẢN BIỆN ĐỀ THI MÔN VẬT LÝ TNPTQG NĂM HỌC 2019 – 2020 VÀ NHỮNG TRĂN TRỞ CỦA NGƯỜI CẦM PHẤN
20/08/2020
Khám phá sóng áp suất khí quyển toàn cầu sau 220 năm tìm kiếm
20/08/2020
Một nhà vật lí thế kỉ 18 lần đầu tiên dự đoán sự tồn tại của một dàn hợp xướng sóng khí quyển quét qua Trái đất.

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com