Sổ tay Giải đáp Thắc mắc Vật lí - Phần 4

Đồng hồ đầu tiên là gì?

Trong hàng nghìn năm trời, giây, và các đơn vị khác dùng để đo thời gian, được xây dựng theo chuyển động quay của Trái đất. Phương pháp đầu tiên đo thời gian ngắn hơn một ngày có từ hồi năm 3500 trước Công nguyên, khi một dụng cụ gọi là tháp mặt trời được sử dụng. Tháp mặt trời là một cái cột dựng thẳng đứng trên nền đất mà khi bị ánh sáng mặt trời rọi vào thì tạo ra một cái bóng đặc trưng. Bằng cách đo vị trí tương đối của cái bóng trong ngày, người ta có thể đo ra độ dài của một ngày. Tháp mặt trời sau đó được thay thế bởi đồng hồ mặt trời hình bán cầu đầu tiên vào thế kỉ thứ ba trước Công nguyên, do nhà thiên văn Berossus (sinh vào khoảng năm 340 tCN) xây dựng.

Một số tiếp ngữ hệ mét biểu diễn cái gì?

Các tiếp ngữ trong hệ mét được dùng để kí hiệu các lũy thừa của 10. Giá trị của số mũ cạnh số 10 biểu diễn số chữ số thập phân phải dời sang phải (nếu số mũ dương), hoặc dời sang trái (nếu số mũ âm). Sau đây là danh sách các tiếp ngữ thường dùng trong hệ mét:

femto

(f)

10 – 15

deka

(da)

101

pico

(p)

10 – 12

hecto

(h)

102

nano

(n)

10 – 9

kilo

(k)

103

micro

(μ)

10 – 6

mega

(M)

106

milli

(m)

10 – 3

giga

(G)

109

centi

(c)

10 – 2

tera

(T)

1012

deci

(d)

10 – 1

peta

(P)

1015

Đâu là những hạn chế chính của tháp mặt trời và đồng hồ mặt trời?

Loại đồng hồ này không thể dùng vào ban đêm khi mặt trời không chiếu sáng. Để khắc phục vấn đề này, các dụng cụ đếm giờ như nến đánh dấu đã được sáng tạo ra. Sau đó, đồng hồ cát và đồng hồ nước trở nên khá phổ biến. Mô tả được ghi chép đầu tiên của đồng hồ nước có từ thế kỉ thứ sáu trước Công nguyên. Vào thế kỉ thứ ba trước Công nguyên, Ctesibius xứ Alexandria, một nhà phát minh người Hi Lạp, đã sử dụng các bánh răng nối một đồng hồ nước với một cái kim và một mặt chia giờ tương tự như các đồng hồ ngày nay. Nhưng phải đến năm 1656 thì con lắc mới được sử dụng làm đồng hồ cơ giới; những đồng hồ này đếm thời gian rất chính xác.

Đồng hồ mặt trời

Đồng hồ mặt trời là một cách báo giờ rất xưa. Mặc dù chính xác, nhưng chúng bị hạn chế bởi thực tế chúng chỉ hoạt động được khi mặt trời chiếu sáng.

Độ chuẩn xác” khác với “độ chính xác” như thế nào?

Cả “độ chuẩn xác” và “độ chính xác” đều thường được dùng nhầm lẫn trong các trao đổi hàng ngày; tuy nhiên, mỗi thuật ngữ có một ý nghĩa riêng. Độ chuẩn xác vạch ra mức độ đúng hoặc mức độ gần với giá trị hay tiêu chuẩn được chấp nhận mà một phép đo hay phép tính được thực hiện. Độ chính xác mô tả các kết quả có thể được tái tạo tốt đến mức nào. Ví dụ, một người có thể liên tục bắn tên trúng ngay hồng tâm thì là vừa chuẩn xác vừa chính xác. Nếu các mũi tên của người đó bắn đều rơi trên một vùng nhỏ tính từ hồng tâm ra thì người đó bắn chính xác, chứ không chuẩn xác. Nếu các mũi tên của người đó phân tán khắp trên bia và mặt đất phía sau bia, thì người bắn không chính xác cũng chẳng chuẩn xác.

Sổ tay Giải đáp Thắc mắc Vật lí
Paul W. Zitzewitz | Trần Nghiêm dịch
  << Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



Bài viết chuyên đề

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com