Nguyên tử là gì?

Nguyên tử là đơn vị cơ bản của vật chất và xác định cấu trúc của các nguyên tố. Nguyên tử được cấu tạo từ ba loại hạt: proton, neutron, và electron.

Proton và neutron thì nặng hơn electron và cư trú trong tâm của nguyên tử, nơi được gọi là hạt nhân. Electron thì cực kì nhẹ và tồn tại trong một đám mây vây xung quanh hạt nhân. Đám mây electron có bán kính gấp 10.000 lần hạt nhân.

Proton và neutron có khối lượng xấp xỉ nhau. Tuy nhiên, một proton thì nặng hơn 1.800 electron. Nguyên tử luôn luôn có lượng proton và electron bằng nhau, và số lượng proton và neutron thường cũng ngang ngửa nhau. Thêm một proton vào một nguyên tử biến nó thành một nguyên tố mới, còn thêm một neutron vào một nguyên tử biến nó thành một đồng vị của nguyên tử đó.

Cấu trúc của một nguyên tử beryllium

Cấu trúc của một nguyên tử beryllium: 4 proton, 4 neutron và 4 electron.

Hạt nhân

Hạt nhân được khám phá ra vào năm 1911, nhưng đến năm 1932 thì các bộ phận của nó mới được nhận diện. Hầu như toàn bộ khối lượng của nguyên tử nằm ở hạt nhân. Hạt nhân được giữ lại bằng “lực mạnh”, một trong bốn lực cơ bản trong tự nhiên. Lực này giữa proton và neutron lấn át lực đẩy điện, theo quy tắc điện học, đẩy các proton ra xa nhau.

Proton

Proton là hạt mang điện dương được tìm thấy bên trong hạt nhân nguyên tử. Chúng được khám phá bởi Ernest Rutherford trong các thí nghiệm tiến hành vào năm 1911 đến 1919.

Số lượng proton trong một nguyên tử xác định nguyên tố là nguyên tố gì. Ví dụ, nguyên tử carbon có 6 proton, nguyên tử hydrogen có 1 proton và nguyên tử oxygen có 8 proton. Số lượng proton trong một nguyên tử được gọi là số nguyên tử của nguyên toosd dó. Số proton trong một nguyên tử còn xác định hành trạng hóa học của nguyên tố. Bảng tuần hoàn các nguyên tố sắp xếp các nguyên tố theo trật tự số nguyên tử tăng dần.

Proton được cấu tạo từ những hạt khác gọi tên là quark. Có ba quark trong mỗi proton – hai quark “lên” (up) và một quark “xuống” (down) – và chúng được giữ lại với nhau bởi những hạt khác nữa gọi là gluon.

Electron

Electron có điện tích âm và bị hút điện về phía các proton tích điện dương. Electron vây xung quanh hạt nhân nguyên tử trong những lộ trình gọi là orbital. Các orbital phía trong vây xung quanh nguyên tử có dạng cầu, còn những orbital phía ngoài thì phức tạp hơn.

Cấu hình electron của một nguyên tử là mô tả orbital của vị trí của các electron trong một nguyên tử không bị kích thích. Sử dụng cấu hình electron và các nguyên lí vật lí, các nhà hóa học có thể dự đoán các tính chất của một nguyên tử, ví dụ như độ ổn định, điểm sôi và độ dẫn.

Thông thường, chỉ những lớp vỏ electron ngoài cùng mới liên quan đến hóa tính. Kí hiệu lớp vỏ electron phía trong thường được cắt xén bằng cách thay mô tả orbital dài dòng bằng kí hiệu cho một chất khí trơ ở trong ngoặc. Phương pháp kí hiệu này làm đơn giản hóa đi rất nhiều mô tả cho những phân tử lớn.

Ví dụ, cấu hình electron cho beryllium (Be) là 1s22s2, nhưng nó thường được viết là [He]2s2. [He] là tương đương cho mọi orbital electron trong một nguyên tử helium. Các kí tự s, p, d và f chỉ rõ hình dạng của các orbital và chỉ số trên cho biết số electron có trong orbital đó.

Neutron

Neutron là hạt không mang điện được tìm thấy trong hạt nhân nguyên tử. Khối lượng của một neutron thì hơi lớn hơn khối lượng của một proton. Giống như proton, neutron cũng được cấu tạo từ quark – một quark “lên” và hai quark “xuống”. Neutron được khám phá ra bởi James Chadwick vào năm 1932.

Đồng vị

Số lượng neutron trong một hạt nhân xác định đồng vị của nguyên tố đó. Ví dụ, hydrogen có ba đồng vị: protium, deuterium và tritium. Protium, kí hiệu là 1H, chinh là hydrogen thường; nó có một proton và một electron, và không có neutron nào. Deuterium (D hay 2H) có một proton, một electron và một neutron. Tritium (T hay 3H) có một proton, một electron và hai neutron.

Nguồn: LiveScience

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Arena

Thêm ý kiến của bạn

Security code
Refresh

Các bài khác


Phát hiện sóng hấp dẫn từ hai lỗ đen đang hợp nhất
12/02/2016
Lần đầu tiên sóng hấp dẫn được phát hiện trực tiếp bởi các nhà nghiên cứu tại Đài thiên văn Sóng hấp dẫn Giao thoa kế
Có bao nhiêu nguyên tử trong vũ trụ?
23/01/2016
Chẳng có gì bí mật chuyện vũ trụ là một nơi cực kì rộng lớn. Vũ trụ mà chúng ta có thể quan sát (tức là “Vũ trụ đã
Mẫu nguyên tử “bánh bông lan rắc nho”
21/01/2016
Kể từ khi được đề xuất lần đầu tiên bởi Democritus hồi thế kỉ thứ 5 trước Công nguyên, mô hình nguyên tử đã trải qua
Bông hoa đầu tiên nở trên vũ trụ
20/01/2016
Bông hoa cúc đầu tiên nở trên vũ trụ là hình ảnh đẹp được nhà du hành NASA Scott Kelly tự hào chia sẻ trên trang cá nhân của
Stephen Hawking: Lỗ đen có tóc
20/01/2016
Các lỗ đen có thể bung xung một “đầu tóc” xa hoa gồm những hạt ma quỷ, năng lượng zero – đó là một giả thuyết mới
Làm vướng víu hai chủng ion khác nhau
14/01/2016
Lần đầu tiên sự vướng víu lượng tử đã được tạo ra và được đo giữa các cặp gồm hai loại hạt nhân khác nhau. Được
Hoàn tất chu kì 7 của bảng tuần hoàn hóa học
07/01/2016
Hiệp hội Quốc tế Hóa học và Hóa học Ứng dụng (IUPAC) vừa chính thức xác nhận sự tồn tại của bốn nguyên tố mới với
Plutonium-238 được sản xuất trở lại sau gần 30 năm chờ đợi
06/01/2016
Lần đầu tiên trong gần 30 năm qua, các nhà khoa học ở Mĩ đã tạo ra được chất bột plutonium-238, một cột mốc quan trọng mà

Liên kết hữu ích

Diễn Đàn Vật Lý | Phương pháp dạy & học | Tin Tức Vật Lý | Giáo án điện tử  | Văn phòng phẩm giá rẻ 

Vui Lòng Đợi

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com