Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 92)

Mendelevium

Vào giữa thập niên 1950, cần có một thủ thuật mới để tiếp tục thúc đẩy ranh giới của vật chất bền. Các nguyên tố nặng hơn fermium – cái gọi là các nguyên tố hậu fermium – vô cùng kì lạ, và các đồng vị có thời gian sống ngắn của chúng được tạo ra chỉ với vài nhúm nguyên tử.

Mọi nguyên tố nặng hơn uranium đều không nguyên thủy. Không có đồng vị nào bền và chu kì bán rã ngắn hơn nhiều so với tuổi Trái Đất, thành ra toàn bộ ‘kho gốc’ của chúng đều đã phân hủy hết từ lâu. Đây là lí do vì sao các nguyên tố siêu nặng phải được tổng hợp – chúng không thể được tìm thấy. Fermium đánh dấu một giới hạn cho các nguyên tố có thể được tổng hợp bằng cách bắt giữ neutron trong lò phản ứng hạt nhân: nguyên tố 101, đặt theo tên Dmitri Mendeleev, được điều chế tại Berkeley bằng cách bắn phá các ion helium vào einsteinium trong một cyclotron 1,5 mét (60 inch). 17 nguyên tử Md-256 thu được có chu kì bán rã chỉ 87 phút. Mặc dù các nguyên tố tổng hợp như vậy được điều chế nhân tạo trên Trái Đất, nhưng chúng có tính ‘thiên nhiên’, hiểu theo nghĩa là chúng vẫn có thể được tạo ra trong các vụ nổ siêu tân tinh.

Mendelevium

Nobelium

Nguyên tố 102 thuộc về nhóm có thời gian sống đoản thọ hơn trong họ phù du actinoid. Giống như mọi nguyên tố hậu fermium, nobelium chỉ có thể được tạo ra trong máy gia tốc hạt: đồng vị bền nhất của nó, No-259, có chu kì bán rã một giờ, và đồng vị được tạo ra nhiều nhất, No-255, có chu kì bán rã chỉ ba phút. Khi cuộc đời của một nguyên tố ngắn ngủi như thế này, thật khó nghiên cứu hóa tính của nó.

Khám phá nobelium là phát súng khai màn ‘cuộc chiến hậu fermium’, một tranh cãi dai dẳng về chuyện đặt tên cho các nguyên tố từ 104 đến 109. Một nhóm người Thụy Điển đưa ra khẳng định trước vào năm 1957, đề xuất tên gọi nobelium, đặt theo tên nhà công nghiệp và người sáng lập Giải thưởng Nobel, Alfred Nobel. Tên gọi được chấp nhận hết sức vội vàng. Tại Berkeley, họ cho chạy Máy gia tốc Thẳng Ion Nặng (HILAC) mới, bắn các ion carbon vào bia curium, nhưng không thể lặp lại kết quả của đội Thụy Điển. Vinh quang cuối cùng thuộc về một đội người Liên Xô nhưng, trước sự chán nản của họ, tên gọi nobelium vẫn được giữ lại dù rằng họ thích tên gọi joliotium hơn (theo tên Irène Joliot-Curie).

Nobelium

Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành
Dan Green | Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

TẢI XUỐNG EBOOK

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Các bài khác


Khi dòng điện tác dụng lên nam châm
08/06/2022
Khả năng khai thác lượng điện năng có vẻ vô tận là một trong những nền tảng của thế giới hiện đại. Công nghệ ấy
Nhận thức lịch sử về nam châm
28/05/2022
Vào năm 1600, một bác sĩ người Anh cho biết ngoài trọng lực, Trái Đất còn tác dụng những lực khác khi ông chỉ ra rằng hành
Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com