Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 74)

Terbium

Một năm sau khi tách được khoáng chất ceria thành cerium, lanthanum và didymia ‘thổ’ vào năm 1842, Carl Mosander có nói tới một khoáng chất đất hiếm khác, yttria. Ông tách chất này thành ba phần: đất màu vàng ông đặt tên là erbia, đất màu hoa hồng là terbia, và ông giữ tên gọi yttria cho đất không màu. Tuy nhiên, phát minh kính quang phổ vào năm 1860 cho biết còn có các nguyên tố ẩn náu bên trong erbia và terbia. Chẳng hiểu sao, các tên gọi của Mosander bị hoán đổi, vì thế vào năm 1880 khi Jean Charles Galissard de Marignac tách được erbia của Mosander, ông gọi nguyên tố mới là terbium.

Giống europium, công dụng chính của terbium là trong ‘bột phosphor’: terbium oxide phát huỳnh quang màu vàng lục. Kết hợp với europium màu lam (2+) và europium màu đỏ (3+), chúng tạo ra ánh sáng ba màu nhại lại ánh sáng ban ngày, dùng trong đa số bóng đèn huỳnh quang bình thường. Ngoài ra, một số hợp chất terbium còn ‘phát quang do ma sát’, chúng phát huỳnh quang khi bị ép hoặc nén: chúng có thể biểu hiện sức nén hình thành trong cánh máy bay, các tòa nhà và các cấu trúc.

Terbium

Dysprosium

Dysprosium là một lanthanoid khác có nguồn gốc từ quặng khoáng erbia. Mặc dù tên gọi nghe có vẻ thần thoại, song từ nguyên của tên nguyên tố thì có phần tẻ nhạt hơn: cả năm 1886, Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran đã tiến hành hơn 30 lần cố gắng tách dysprosium ra khỏi oxide của nó và vì thế, khi thành công, ông đặt tên cho nó theo từ nguyên Hi Lạp dysprositos, nghĩa là ‘khó thu được’.

Các phương pháp điều chế hiện đại thì khéo léo hơn, và ngày nay dysprosium là một nguyên tố có ích. Không có tính chất riêng gì nổi bật, nguyên tố 66 tuân theo tinh thần đồng đội: dysprosium có hóa tính hay lí tính giống như các lanthanoid khác, và bởi thế nó sẽ giữ vai trò bổ trợ trong nhiều hợp chất đất hiếm. Độ bền từ của nó khiến nó hoàn hảo cho việc lưu trữ dữ liệu trong đĩa cứng máy tính, và nó còn tạo nên 6 phần trăm trong các nam châm neodymium. Dysprosium, cùng với terbium và sắt, còn tạo ra hợp kim ‘từ giảo’ Terfenol – một vật liệu thay đổi hình dạng theo từ trường.

Dysprosium

Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành
Dan Green
Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



Bài viết chuyên đề

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com