Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 70)

Lanthanum

Lanthanum là nguyên tố đứng đầu dãy lanthanoid thường được neo bên dưới bảng tuần hoàn: một phiên bản dài đầy đủ của bảng tuần hoàn sẽ cho thấy nơi các nguyên tố ‘block f’ này thật sự khớp vừa. Được khám phá vào năm 1839 trong khoáng chất cerite, bởi nhà hóa học Thụy Điển Carl Gustaf Mosander, nó được đặt tên theo tiếng Hi Lạp lanthano, nghĩa là ‘nằm ẩn náu’. Năm 1842, Mosander đã có thể tiếp tục tinh chế lanthanum và tìm thấy một nguyên tố khác ẩn náu bên trong, ông đặt tên cho nó là didymium.

Giống như đa số lanthanoid, lanthanum là một kim loại mềm, dễ kéo sợi, có ánh kim. Một ô tô hybrid tiêu biểu có chứa 10-15 kg kim loại này trong các điện cực pin của nó. Mặc dù không hiếm cho lắm, nhưng chi phí sản xuất lanthanum tốn kém, vì thế các điện cực ấy không làm nguyên chất mà có chứa khoảng 50 phần trăm kim loại đất hiếm. Các đầu dò hiển vi điện tử được làm với đầu nhọn lanthanum hexaboride, trong khi lanthanum oxide được thêm vào các thấu kính camera chất lượng cao để làm tăng độ cứng và độ trong suốt.

 

Lanthanum

Cerium

Thật ra, câu chuyện về họ lanthanoid bắt đầu với cerium. Trong khi John Gadolin đã nhận ra một nguyên tố mới trong khoáng chất yttria từ Ytterby, vào năm 1794, thì một khoáng chất nặng khác – ceria – đang thu hút sự chú ý của Wilhelm Hisinger (1766–1852), Jöns Jakob Berzelius và Martin Klaproth. Năm 1839, Carl Gustaf Mosander tách được ceria thành cerium nguyên chất và một chất ‘thổ’ khác, ông gọi là lanthana. Từ đó đưa đến cả ‘dòng họ băng đảng’ các nguyên tố đất hiếm mới.

Được đặt theo tên tiểu hành tinh lớn Ceres, cerium là một nguyên tố dẫn lửa (‘mang lửa’): những đóm nhỏ xíu tự bắt lửa khi tiếp xúc với không khí. Cọ xát thép lửa ‘mischmetal’ trên thép gằn làm văng ra những hạt nhỏ có thể thắp sáng lửa trại hoặc làm bật lửa. Hỗn hợp kim loại này, thường gồm cerium, lanthanum và lượng nhỏ neodymium và praseodimium, còn tạo ra những cơn mưa tia lửa đẹp mắt cho các hiệu ứng phim đặc biệt. Trong khi đó, cerium oxide được thêm vào thủy tinh, đem lại cho nó màu vàng kim nhũ và có tác dụng chặn tia tử ngoại.

Cerium

Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành
Dan Green
Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Tạo bảng điểm online

Các bài khác


‘Hạt X17’ có khả năng mang lực thứ năm của tự nhiên
12/12/2019
Vũ trụ của chúng ta bị chi phối bởi bốn lực cơ bản. Ít nhất thì đó là cái các nhà vật lí lâu nay vẫn nghĩ. Tuy nhiên, nay
Thí nghiệm đơn giản giải thích sự cộng hưởng từ
12/12/2019
Các nhà vật lí tại Đại học California, Riverside, vừa thiết kế một thí nghiệm giải thích khái niệm cộng hưởng từ. Dự án
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 49)
11/12/2019
NỖI KINH HOÀNG TỘT CÙNG: KHÍ ĐỘC Thế bí ấy là vấn đề nghiêm trọng với cả hai phe; mỗi bên đều muốn tấn công nhưng
Vật lí học và chiến tranh - Từ mũi tên đồng đến bom nguyên tử (Phần 48)
11/12/2019
NHỮNG MÁY BAY CHIẾN ĐẤU ĐẦU TIÊN Chiếc máy bay có động cơ đầu tiên được anh Wright bay thử chỉ một thập niên trước khi
Có thể tích hợp và kiểm soát các trạng thái lượng tử vào các linh kiện điện tử thông thường
11/12/2019
Sau hàng thập kỉ thu nhỏ, các linh kiện điện tử tạo nên máy vi tính và các công nghệ hiện đại của chúng ta nay bắt đầu
Tìm hiểu màu sắc ở cấp nano
10/12/2019
Một số sinh vật biến màu linh hoạt nhất trong vương quốc động vật không có màu sắc nổi bật của chúng từ sắc tố. Thay
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 68)
09/12/2019
Thuyết nguyên tử 1808 John Dalton (1766-1844) John Dalton có được sự thành công trong sự nghiệp bất chấp một số khó khăn: Ông
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 67)
09/12/2019
Phân tích Fourier 1807 Jean Baptiste Joseph Fourier (1768-1830)   “Có một phép tính vật lí toán gặp đi gặp lại nhiều nhất

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com