Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 70)

Lanthanum

Lanthanum là nguyên tố đứng đầu dãy lanthanoid thường được neo bên dưới bảng tuần hoàn: một phiên bản dài đầy đủ của bảng tuần hoàn sẽ cho thấy nơi các nguyên tố ‘block f’ này thật sự khớp vừa. Được khám phá vào năm 1839 trong khoáng chất cerite, bởi nhà hóa học Thụy Điển Carl Gustaf Mosander, nó được đặt tên theo tiếng Hi Lạp lanthano, nghĩa là ‘nằm ẩn náu’. Năm 1842, Mosander đã có thể tiếp tục tinh chế lanthanum và tìm thấy một nguyên tố khác ẩn náu bên trong, ông đặt tên cho nó là didymium.

Giống như đa số lanthanoid, lanthanum là một kim loại mềm, dễ kéo sợi, có ánh kim. Một ô tô hybrid tiêu biểu có chứa 10-15 kg kim loại này trong các điện cực pin của nó. Mặc dù không hiếm cho lắm, nhưng chi phí sản xuất lanthanum tốn kém, vì thế các điện cực ấy không làm nguyên chất mà có chứa khoảng 50 phần trăm kim loại đất hiếm. Các đầu dò hiển vi điện tử được làm với đầu nhọn lanthanum hexaboride, trong khi lanthanum oxide được thêm vào các thấu kính camera chất lượng cao để làm tăng độ cứng và độ trong suốt.

 

Lanthanum

Cerium

Thật ra, câu chuyện về họ lanthanoid bắt đầu với cerium. Trong khi John Gadolin đã nhận ra một nguyên tố mới trong khoáng chất yttria từ Ytterby, vào năm 1794, thì một khoáng chất nặng khác – ceria – đang thu hút sự chú ý của Wilhelm Hisinger (1766–1852), Jöns Jakob Berzelius và Martin Klaproth. Năm 1839, Carl Gustaf Mosander tách được ceria thành cerium nguyên chất và một chất ‘thổ’ khác, ông gọi là lanthana. Từ đó đưa đến cả ‘dòng họ băng đảng’ các nguyên tố đất hiếm mới.

Được đặt theo tên tiểu hành tinh lớn Ceres, cerium là một nguyên tố dẫn lửa (‘mang lửa’): những đóm nhỏ xíu tự bắt lửa khi tiếp xúc với không khí. Cọ xát thép lửa ‘mischmetal’ trên thép gằn làm văng ra những hạt nhỏ có thể thắp sáng lửa trại hoặc làm bật lửa. Hỗn hợp kim loại này, thường gồm cerium, lanthanum và lượng nhỏ neodymium và praseodimium, còn tạo ra những cơn mưa tia lửa đẹp mắt cho các hiệu ứng phim đặc biệt. Trong khi đó, cerium oxide được thêm vào thủy tinh, đem lại cho nó màu vàng kim nhũ và có tác dụng chặn tia tử ngoại.

Cerium

Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành
Dan Green
Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Các bài khác


Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật
Lực nâng từ tách biệt tế bào sống với tế bào chết
27/08/2020
Một kiểu lực nâng từ có thể tách các tế bào sống với tế bào chết mà không làm thay đổi hay làm hỏng chúng. Quá trình có
LHC tạo ra vật chất từ ánh sáng
26/08/2020
Các nhà khoa học làm việc ở một thí nghiệm tại Máy Va chạm Hạt nặng Lớn đã chứng kiến các hạt W khối lượng lớn xuất
PHẢN BIỆN ĐỀ THI MÔN VẬT LÝ TNPTQG NĂM HỌC 2019 – 2020 VÀ NHỮNG TRĂN TRỞ CỦA NGƯỜI CẦM PHẤN
20/08/2020
Khám phá sóng áp suất khí quyển toàn cầu sau 220 năm tìm kiếm
20/08/2020
Một nhà vật lí thế kỉ 18 lần đầu tiên dự đoán sự tồn tại của một dàn hợp xướng sóng khí quyển quét qua Trái đất.

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com