Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 61)

Yttrium

Mặc dù đúng là một kim loại chuyển tiếp, nhưng các tương đồng của yttrium về hóa tính lẫn phân bố với họ lanthanoid khiến nó còn được liệt vào nhóm nguyên tố ‘đất hiếm’. Việc nhà hóa học Phần Lan Johan Gadolin tìm thấy nó vào năm 1794 đã đánh dấu sự ra đời của thời kì thịnh vượng nguyên tố: vào năm 1843, Carl Mosander (1797–1858) tìm thấy hai oxide nữa – của terbium và erbium – ẩn náu trong quặng khoáng của nó và, giống như con búp bê Nga, đến lượt các chất này lại chứa thêm chín lanthanoid khác. Nhìn từ bên ngoài, năng khiếu chính của kim loại trông đơn giản này đã rõ: ‘che giấu’ các lanthanoid khác. Yttrium chỉ hình thành các ion 3+, thành ra yttrium oxide ‘có chứa’ các kim loại đất hiếm tương đồng về kích cỡ trong cùng trạng thái oxy hóa.

Ngọc hồng lựu yttrium-nhôm (YAG), một tinh thể nhân tạo giống kim cương, được pha tạp neodymium để làm ra laser rắn thông dụng nhất, dùng trong phẫu thuật, nha khoa và cắt gọt kim loại. Một hợp chất yttrium khác – yttrium barium đồng oxide (YBCO) – là chất siêu dẫn đầu tiên được tìm thấy biểu hiện điện trở zero ở nhiệt độ tương đối cao, -180,15°C (-292,27°F).

 

Yttrium

Zirconium

Tương đồng hóa tính với titanium, zirconium là một chất liệu bền. Nó phản ứng vừa phải và khi tiếp xúc với không khí thì nhanh chóng hình thành một lớp zirconium dioxide cứng khiến kim loại này hầu như trơ ì trước sự tấn công hóa học. Nó còn chịu được nhiệt độ cao và không hấp thụ neutron, vì thế nó được dùng trong các lò phản ứng hạt nhân và làm lớp phủ ngoài cho nhiên liệu hạt nhân.

Zirconium dioxide, hay zirconia, là chất gốm được dùng làm trơ hóa học cho trang thiết bị phòng lab, vòng bi ma sát thấp và dao siêu bén. Khi được ổn định bởi yttria (yttrium oxide), nó tạo ra những tinh thể zirconia hình lập phương. Các tinh thể tổng hợp này cứng gần như kim cương và trông cũng đẹp như vậy. Trên Trái Đất, zirconium chủ yếu được tìm thấy ở dạng zircon, một loại đá quý silicate. Zircon rất cứng nên chúng di chuyển dễ dàng qua chu trình đá, và có thể dùng để định tuổi các thế hệ đá lục địa từng được Trái Đất định hình lại từ rất lâu trước đây. Sạn cát zircon chịu nhiệt rất tốt nên nó được dùng để lót lò sản xuất thủy tinh và chế tạo những cái môi khổng lồ để múc kim loại nóng chảy trong các xưởng đúc công nghiệp.

Zirconium

Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành | Dan Green
Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Các bài khác


Giải được bí ẩn vì sao ma sát gây ra tĩnh điện
15/09/2019
Đa số mọi người đều từng trải nghiệm cảm giác tóc dựng đứng sau khi cọ xát bong bóng lên đầu mình hay tia lửa xoẹt
Giải được bí ẩn vì sao ma sát gây ra tĩnh điện
15/09/2019
Đa số mọi người đều từng trải nghiệm cảm giác tóc dựng đứng sau khi cọ xát bong bóng lên đầu mình hay tia lửa xoẹt
Các nguyên tử tăng tốc đến 5000 km/s khi chúng rơi vào siêu lỗ đen
15/09/2019
Các quan sát về chất khí đang bị nuốt vào siêu lỗ đen tại tâm của các quasar đã làm sáng tỏ thêm về cách những vật thể
Phát hiện hơi nước trên một hành tinh đá ở xa
14/09/2019
Các nhà khoa học vừa phát hiện thấy hơi nước trong khí quyển của một hành tinh đá ở cách Trái Đất 110 năm ánh sáng. Tên
Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 82)
14/09/2019
Điện tử học Vi điện tử hiện đại được xây dựng trên các con chip silicon và các dòng điện chuyển động lòng vòng trong
Vật lí Lượng tử Tốc hành (Phần 81)
14/09/2019
Kính hiển vi quét chui hầm Các tính chất dạng sóng của electron có thể dùng để ghi ảnh các vật ở cấp độ nhỏ hơn nhiều
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 64)
14/09/2019
Rhodium Vào năm 1979, Sách Kỉ lục Guinness tặng Paul McCartney một bản mạ rhodium, công nhận ông là nghệ sĩ bán chạy nhất của
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 63)
14/09/2019
Technetium Không có đồng vị bền nào, nguyên tố 43 là nguyên tố phóng xạ nhẹ nhất. Mặc dù nó được tạo ra tự nhiên dưới

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com