Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 45)

Nitrogen

Nitrogen là một chất khí lưỡng nguyên tử không màu, không mùi, chiếm 78 phần trăm không khí Trái Đất. Chúng ta hít thở nó mọi lúc, nhưng, kể từ khi chúng ta tiến hóa để hít thở một hỗn hợp giàu nitrogen, nó chẳng có tác dụng đối với chúng ta. Haemoglobin trong máu liên kết với oxygen và hút nó vào dòng máu nhưng nhiều nitrogen cũng theo vào: khi thợ lặn trồi nhanh lên mặt nước, nitrogen hòa tan tạo thành các bọt bóng trong máu. Ép vào trong các mô, chúng gây ra cơn đau dữ dội, có khả năng gây tử vong, gọi là ‘uốn ván’.

Bản thân nitrogen gần như hoàn toàn trơ ì, và được sử dụng ở những nơi mà không khí chứa oxygen hoạt tính sẽ nguy hiểm hoặc không mong muốn – chẳng hạn trong lúc hàn, nơi tia lửa có thể gây nổ, hoặc trong các nhà máy đóng gói thực phẩm. Với điểm nóng chảy thấp của nó và nguồn cung dồi dào, nitrogen còn được dùng làm chất lỏng làm lạnh. Nó là thành phần thiết yếu của ADN, nhưng do tính trơ ì của nó, thật khó hấp thụ nó đúng cách vào cơ thể. Các loài cây ‘cố định nitrogen’ nhất định, ví dụ cây họ đậu, có mối quan hệ cộng sinh với các vi khuẩn trong rễ của chúng giúp chúng khóa nitrogen từ đất trồng.

Nitrogen

Oxygen

Được khám phá vào năm 1773 bởi nhà hóa học Thụy Điển Carl Wilhelm Scheele (1742–1786), oxygen là nguyên tố dồi dào nhất trong lớp vỏ Trái Đất, và dồi dào thứ hai trên Trái Đất (một khi xét cả sắt ở trong nhân). Nếu tính theo trọng lượng thì nó còn là thành phần chính của chúng ta: cơ thể của chúng ta có thể chạy một hệ điều hành gốc carbon, nhưng chính phi kim độ âm điện cao này là tia lửa giữ cho cỗ máy vận hành. Trong vũ trụ, oxygen là nguyên tố nhiều thứ ba sau hydrogen và helium – dồi dào do bởi sự ổn định ‘thần kì kép’ của tám proton và tám neutron trong hạt nhân của nó.

Phản ứng dữ dội, oxygen kết hợp với hầu hết nguyên tố khác, bắt lấy electron từ các nguyên tử để tạo nên các oxide. Phần lớn oxygen trên hành tinh chúng ta không phải trong không khí, mà bị giữ trong các oxide rắn trong lớp vỏ Trái Đất. Là chất khí lưỡng nguyên tử (O2), nó đem lại cho khí quyển hiệu ứng oxy hóa, làm cho các kim loại xỉn màu và gây ra phản ứng cháy (và khó dập tắt một khi chúng đã xảy ra). Một lớp mỏng chất khí trioxide (ozone), ở cao độ chừng 15-30 km (9-18 dặm), hấp thụ các tia tử ngoại năng lượng cao nguy hại từ Mặt Trời đến.

Oxygen

Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành | Dan Green
Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Các bài khác


Khi dòng điện tác dụng lên nam châm
08/06/2022
Khả năng khai thác lượng điện năng có vẻ vô tận là một trong những nền tảng của thế giới hiện đại. Công nghệ ấy
Nhận thức lịch sử về nam châm
28/05/2022
Vào năm 1600, một bác sĩ người Anh cho biết ngoài trọng lực, Trái Đất còn tác dụng những lực khác khi ông chỉ ra rằng hành
Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com