Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 38)

Các actinide chuyển tiếp

 

Các actinide chuyển tiếp

Các actinide chuyển tiếp là một dải nguyên tố kim loại đều nặng hơn lawrencium (số nguyên tử 103). Thỉnh thoảng chúng được gọi là các nguyên tố hậu uranium, nghĩa là các nguyên tố nặng hơn uranium (92). Toàn bộ các nguyên tử thuộc các nguyên tố siêu nặng này đều được sản xuất nhân tạo bằng cách bắn phá ion vào các nguyên tố khác ở năng lượng cao. Chúng có tính phóng xạ cao đến mức chúng nhanh chóng phân rã, thường trong một phần nhỏ của một giây (nguyên tố bền nhất có chu kì bán rã 28 giờ). Khỏi phải nói, các thí nghiệm là không khả thi và phần lớn các tính chất hóa học của chúng được luận ra trên lí thuyết. IUPAC – Hiệp hội Quốc tế về Hóa học và Hóa học Ứng dụng – tuyên cáo rằng một nguyên tố được chứng thực chính thức phải tồn tại trong ít nhất 10-14 giây. Nếu nó phân hủy trước khoảng thời gian này, thì nó được xem là chưa hề tồn tại, vì không có thời gian để hình thành một đám mây electron. Bởi thế, có những khẳng định đang chờ xác thực cho các actinide chuyển tiếp lên tới 118, nhưng mỗi nguyên tố đều phải chờ được phê chuẩn cẩn thận. Glenn T. Seaborg, người đã khám phá dải actinoid và actinide chuyển tiếp, còn đề xuất một dải ‘siêu actinide’ với số nguyên tử từ 121 đến 155.

 

Các actinide chuyển tiếp

Buồng bắn phá tại Trung tâm Nghiên cứu Ion Nặng (GSI) ở Darmstadt, Đức. 

Kích cỡ nguyên tử

Việc xác định kích cỡ của một nguyên tử không đơn giản chỉ là đặt nó dưới một chiếc kính hiển vi phân giải cao rồi đo nó. Trước tiên, các nguyên tử tồn tại ở dạng hợp chất. Chúng co lại hay phình ra tùy thuộc vào cách chúng tương tác với các nguyên tử khác – bất kể chúng liên kết cộng hóa trị, tồn tại ở dạng ion hay bộ phận hình thức của một mạng tinh thể kim loại. Thông thường, một nửa độ dài liên kết được dùng làm số đo bán kính nguyên tử, nhưng vì các nguyên tử liên kết cộng hóa trị chồng lấn các đám mây electron của chúng, nên ‘bán kính cộng hóa trị’ nhỏ hơn ‘bán kính kim loại’, và chẳng có cách nào so sánh trực tiếp kích cỡ tương đối của các nguyên tử phi kim và kim loại. Bất chấp những khó khăn kĩ thuật này, có hai thứ vẫn rõ ràng: kích cỡ nguyên tử tăng từ trên xuống dưới trong một nhóm và giảm dọc theo một chu kì. Xu hướng thứ nhất là do các lớp vỏ electron thêm vào của các nguyên tố nặng hơn, song sự che chắn electron, trong đó các electron trong các lớp vỏ phía trong ‘chặn mất’ lực hút tĩnh điện mà các electron phía ngoài nhận lấy về phía hạt nhân, cũng giữ một vai trò nhất định. Dọc theo các chu kì, các electron được thêm vào cùng một lớp vỏ hóa trị. Hiệu ứng che chắn là không đáng kể, thành ra proton thêm vào rong hạt nhân hút lớp vỏ phía ngoài vào trong.

Kích cỡ nguyên tử

Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành | Dan Green
Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



Bài viết chuyên đề

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com