Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 22)

Sự tổng hợp hạt nhân sao

Lí thuyết tổng hợp hạt nhân sao giải thích nguồn gốc của các nguyên tố hóa học và hàm lượng tương đối của chúng. Một bài báo công bố năm 1957, mang tiêu đề trìu mến B2FH (có tác giả là Geoffrey Burbidge, Margaret Burbidge, William Fowler và Fred Hoyle) lần đầu tiên làm sáng tỏ cách các nguyên tố được tổng hợp trong các lõi sao.

Ở sâu bên trong các sao, các hạt nhân hydrogen hợp nhất với nhau tạo thành helium. Khối lượng của một nguyên tử helium hơi nhỏ hơn chút xíu so với khối lượng tổng của các hạt nhân hydrogen tạo nên nó, và phần khối lượng dôi dư này được giải phóng dưới dạng năng lượng. Khi chúng cạn kiệt hydrogen trong lõi của chúng, các sao khối lượng lớn tổng hợp helium và rồi đến các nguyên tố nặng hơn, tạo ra các nguyên tố nặng cho đến sắt (số nguyên tử 26). Tuy nhiên, cuối cùng, ngay cả những ngôi sao đồ sộ nhất cũng cạn kiệt nhiên liệu mà chúng có thể tổng hợp. Ở những con quái vật sao như thế, lõi sao co lại bất ngờ và một sóng xung kích siêu tân tinh làm xé toạc ngôi sao, tạo ra nhiệt độ và áp suất cao trong thời gian ngắn cho phép các nguyên tố nặng hơn của bảng tuần hoàn được tạo ra và gieo rắc khắp không gian giữa các sao.

Một siêu tân tinh tán xạ phần lớn vật chất của ngôi sao chết ra khắp không gian

Một siêu tân tinh tán xạ phần lớn vật chất của ngôi sao chết ra khắp không gian. Trong sức nóng và cơn thịnh nộ của vụ nổ, các nguyên tố nặng hơn sắt được tổng hợp ra đời.

Các nguyên tố trên Trái Đất

Tình huống trên Trái Đất có lẽ chẳng khác mấy trong không gian. Ba nguyên tố dồi dào nhất trên bề mặt hành tinh chúng ta là oxygen, silicon và nhôm. Chúng kết hợp tạo thành các khoáng chất silicate bền tạo nên lớp vỏ. Nguyên tố phổ biến nhất của Trái Đất, sắt, chỉ dồi dào thứ tư trong lớp vỏ, vì những lí do từ hồi 4,6 tỉ năm trước.

Hệ mặt trời đã hình thành từ một đám mây lớn gồm khí và bụi rơi lên chính dưới lực hấp dẫn riêng của nó. Khi Mặt Trời ra đời tại tâm của hệ, bức xạ cường độ mạnh của ngôi sao trẻ đã đẩy các chất khí nhẹ dễ bay hơi ra tận biên giới xa xôi của hệ mặt trời: đây là lí do vì sao các hành tinh ở gần Mặt Trời có cấu tạo đất đá, còn các hành tinh ở xa thì là những hành tinh khí khổng lồ. Năng lượng giải phóng trong sự hình thành Trái Đất đủ để làm tan chảy toàn bộ hành tinh: các nguyên tố nặng như sắt chìm xuống lõi, và cái gọi là ‘siderophile’ (các kim loại ưa sắt như nickel) cũng chìm xuống chung. Các nhà khoa học cho rằng sự cân bằng độc đáo của các nguyên tố trên Trái Đất giữ một vai trò thiết yếu trong sự hình thành sự sống.

Hành tinh của chúng ta bị chia thành những lớp có tỉ trọng khác nhau

Hành tinh của chúng ta bị chia thành những lớp có tỉ trọng khác nhau từ thời xa xưa trong lịch sử của nó, để lại lớp vỏ Trái Đất thiếu hụt sắt và các kim loại đi kèm.

Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành | Dan Green
Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Downlaod video thí nghiệm

Các bài khác


Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 26)
16/04/2019
Chưng cất không khí lỏng Phương pháp điều chế các phần khác nhau của không khí được gọi là chưng cất phân đoạn. Mỗi
Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 25)
16/04/2019
Sự điện phân Thập niên gặt hái được nhiều thành tựu hơn hết thảy đối với các khám phá nguyên tố là 1800-10, khi các
3 câu hỏi lớn mà hình ảnh lỗ đen không trả lời được
13/04/2019
Một mạng lưới gồm các kính thiên văn vô tuyến trên khắp thế giới đã tạo ra được hình ảnh cận cảnh đầu tiên của cái
9 sự thật về lỗ đen có thể bạn chưa biết
12/04/2019
Thử hỏi trong vũ trụ còn thứ gì kì lạ hơn các lỗ đen? Những con quái vật hấp dẫn, lạ lùng này không những làm bẻ cong
Loại vật chất mới tồn tại đồng thời ở thể rắn và thể lỏng
12/04/2019
Một loại vật chất mới có thể vừa ở thể rắn vừa ở thể lỏng. Trong trạng thái chuỗi-nóng chảy này, các lớp tan chảy
Hình ảnh trực tiếp đầu tiên của một lỗ đen
11/04/2019
Bằng chứng tận mắt đầu tiên của một lỗ đen và “cái bóng” của nó đã được công bố vào hôm 10 tháng Tư vừa qua bởi
Thiên văn vật lí cho người bận rộn – Neil DeGrasse Tyson (Phần 3)
10/04/2019
Chương 3 HÃY SÁNG LÊN NÀO Sau vụ nổ lớn, chương trình nghị sự chính của vũ trụ là dãn nở, làm loãng dần mật độ năng
Ảnh chụp đầu tiên của lỗ đen sẽ được công bố trong tuần này
10/04/2019
Bạn sẽ thấy gì nếu nhìn thẳng vào trái tim tăm tối của thiên hà của chúng ta? Chúng ta sắp trả lời được câu hỏi này.

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com