Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành (Phần 20)

Tranh cãi về quyền ưu tiên

Bảng tuần hoàn là một chiến trường loang lỗ bằng chứng đã qua về sự bất đồng dữ dội. Các nhà khoa học dễ bị lôi kéo vào danh vọng, chứng minh bản lĩnh, niềm tự hào quốc gia và, trêu ngươi hơn hết thảy, cơ hội ghi tên bạn vào một số mảnh ghép cơ bản của vũ trụ. Quyền ưu tiên là yếu tố then chốt: bất kể ai chạm tới khám phá trước thì được ưu tiên vinh danh và có quyền đặt tên, và vì lẽ đó mà người ta không ngại tung ra bao nhiêu là mưu hèn kế bẩn.

Nhân cách có thể giữ một vai trò quan trọng trong những tranh cãi như thế. Khi mà Mayer và Mendeleev đều đồng thời khám phá hành trạng tuần hoàn của các nguyên tố, thì người Đức lại độ lượng trao quyền ưu tiên ấy cho người Nga. Tình huống không như vậy với nhà hóa học Pháp Antoine Lavoisier, ông tuyên bố tách được oxygen một cách độc lập vào năm 1775, bất chấp người Anh Joseph Priestley đã thực hiện khám phá ấy trước đó một năm. Priestley thậm chí còn cung cấp phương pháp của mình cho Lavoisier, nhưng người Pháp cứ khăng khăng ông mới là người xem nó là một nguyên tố mới. Trong khi đó, nhà hóa học Thụy Điển Carl Wilhelm Scheele đã tách được khí oxygen trước đó tận ba năm nhưng đến năm 1777 mới công bố.

Antoine Lavoisier

Antoine Lavoisier

Vật lí lượng tử và bảng tuần hoàn

Thành công to lớn của bảng tuần hoàn – và lí do nó được xếp vào thứ hạng cao nhất trong các khái quát hóa về vũ trụ – là khả năng của nó thích ứng với các khám phá khoa học mới. Chu kì thứ nhất của nó có hai nguyên tố – hydrogen và helium. Hai chu kì tiếp theo có tám nguyên tố, còn chu tiếp theo nữa thì dài hơn nhiều, với 18 nguyên tố chạy theo hàng ngang. Về mặt lịch sử, chuỗi số 2, 8, 8, 18… này cứ đơn giản hiện ra khi các nguyên tố được xếp trật tự theo số nguyên tử và được chia nhóm theo tính chất hóa học giống nhau, thế nhưng sự ra đời của vật lí lượng tử đã làm bộc lộ ý nghĩa sâu sắc hơn của nó.

Các electron trong nguyên tử bị giam cầm trong những mức năng lượng cố định, lượng tử hóa, mỗi mỗi mức có thể chứa một số lượng nhất định (được biểu hiện bởi quang phổ phát xạ và hấp thụ của các nguyên tố). Kiểu phân bố này khớp với trật tự của các chu kì, với lớp vỏ hay mức năng lượng đầu tiên, chứa hai electron, lớp tiếp theo chứa tám electron và cứ thế. Trật tự mà các orbital electron ở bên trong các lớp vỏ lấp đầy còn xác định một đặc điểm nữa của bảng tuần hoàn hiện đại – các khối hóa trị.

Vật lí lượng tử và bảng tuần hoàn

Các họa sĩ đã sử dụng các hạt nano vàng trong hàng thế kỉ. Các màu sắc biến đổi mà chúng gây ra khi bị tán xạ qua vật liệu như thủy tinh là do cách ánh sáng tương tác với các electron trong các orbital nguyên tử.

Bảng tuần hoàn hóa học tốc hành | Dan Green
Bản dịch của TVVL

<< Phần trước | Phần tiếp theo >>

Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận bài viết mới qua email
Tin tức vật lý
Extension Thuvienvatly.com cho Chrome

Các bài khác


Photon là gì?
25/07/2021
Là hạt sơ cấp của ánh sáng, photon vừa bình dị vừa mang đầy những bất ngờ. Cái các nhà vật lí gọi là photon, thì những
Lược sử âm thanh
28/02/2021
Sóng âm: 13,7 tỉ năm trước Âm thanh có nguồn gốc từ rất xa xưa, chẳng bao lâu sau Vụ Nổ Lớn tĩnh lặng đến chán ngắt.
Đồng hồ nước Ktesibios
03/01/2021
Khoảng năm 250 tCN. “Đồng hồ nước Ktesibios quan trọng vì nó đã làm thay đổi mãi mãi sự hiểu biết của chúng ta về một
Tic-tac-toe
05/12/2020
Khoảng 1300 tCN   Các nhà khảo cổ có thể truy nguyên nguồn gốc của “trò chơi ba điểm một hàng” đến khoảng năm 1300
Sao neutron to bao nhiêu?
18/09/2020
Các nhà thiên văn vật lí đang kết hợp nhiều phương pháp để làm hé lộ các bí mật của một số vật thể lạ lùng nhất
Giải chi tiết mã đề 219 môn Vật Lý đề thi TN THPT 2020 (đợt 2)
04/09/2020
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 96)
04/09/2020
Khám phá Hải Vương tinh 1846 John Couch Adams (1819–1892), Urbain Jean Joseph Le Verrier (1811–1877), Johann Gottfried Galle (1812–1910) “Bài
250 Mốc Son Chói Lọi Trong Lịch Sử Vật Lí (Phần 95)
04/09/2020
Các định luật Kirchhoff về mạch điện 1845 Gustav Robert Kirchhoff (1824–1887) Khi vợ của Gustav Kirchhoff, Clara, qua đời, nhà vật

Chúng tôi hiện có hơn 60 nghìn tài liệu để bạn tìm

Đọc nhiều trong tháng



Bài viết chuyên đề

360 độ

Vật lý 360 độ là trang tin nhanh, trao đổi chuyên đề vật lý và các khoa học khác cũng như các nội dung liên quan đến dạy và học.
Hi vọng các bạn giúp chúng tôi bằng cách đăng kí làm CTV.
Liên hệ: banquantri@thuvienvatly.com